خوێندنی باڵا، توێژینەوەی زانستی و باڵادەستیی تەکنەلۆژی

خوێندنی باڵا، توێژینەوەی زانستی و تەکنەلۆژی، وەک کۆڵەکەی بنەڕەتیی ئاسایشی نەتەوەیی و بنچینەی سەروەریی درێژخایەن، لەلایەن دەوڵەتەوە پشتیوانیی بێسنووریان لێدەکرێت. دەوڵەت ئەرکدارە بە گۆڕینی کۆماری کوردستان لە بەکاربەرێکی زانستەوە بۆ بەرهەمهێنەر و هەناردەکاری زانست و تەکنەلۆژیا.

یەکەم: بنەما و ئامانجە ستراتیژییەکان

١.١. ئەرکی دەستووریی دەوڵەتە کە لە ڕێگەی پەرگاڵی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستییەوە، "کۆمەڵگایەکی زانین-تەوەر" بنیات بنێت و بگات بە "باڵادەستیی تەکنەلۆژیی نیشتمانی"، کە بریتییە لە توانای دەوڵەت بۆ کۆنترۆڵکردنی چارەنووسی تەکنەلۆژیی خۆی بەبێ پشتبەستنی ستراتیژی بە هێزی دەرەکی.

١.٢. گشت وارگێڕی و پلانێکی نیشتمانی لە بوارەکانی ئابووری، پیشەسازی و بەرگریدا، دەبێت لەگەڵ ئامانجی بەدیهێنانی باڵادەستیی تەکنەلۆژیدا هاوتەریب بێت.

دووەم: سەربەخۆیی زانکۆ و ئازادیی ئەکادیمی

٢.١. زانکۆ و ناوەندەکانی خوێندنی باڵا، وەک دامەزراوەی دەستووری، خاوەنی کەسایەتیی قانوونیی سەربەخۆ و سەربەخۆیی تەواوی ئەکادیمی، کارگێڕی و دارایین کە بە قانوون ڕێکدەخرێت.

٢.٢. پانتایی زانکۆکان دەستدرێژینەکراو و پارێزراوە. ناشێت هیچ هێزێکی چەکدار بەبێ ڕەزامەندیی فەرمیی سەرۆکایەتیی زانکۆ بچێتە ناویەوە، مەگەر بە فەرمانی دادوەری و لە دۆخی ڕوودانی تاوانێکی ئاشکرادا.

٢.٣. ئازادیی توێژینەوەی زانستی، وانەوتنەوە و دەربڕینی بیروڕای ئەکادیمی بۆ مامۆستایان و خوێندکاران لە چوارچێوەی قانوون و ڕەوشتی ئەکادیمیدا پارێزراوە.

٢.٤. زانکۆکان لەژێر هیچ جۆرە فشارێکی وارگێڕی، ئایدیۆلۆژی یان بازرگانییدا نابن. سەرکردایەتیی زانکۆکان لەلایەن ئەنجومەنی زانستیی خۆیانەوە و بەپێی میکانیزمێکی دیموکراتی هەڵدەبژێردرێن.

٢.٥. هەر کردەوەیەک کە سەربەخۆیی زانکۆکان پێشێل بکات، بە پێشێلکاریی دەستووری هەژمار دەکرێت.

سێیەم: ئاڕاستەکردنی ستراتیژی و توێژینەوەی پێشەنگ

٣.١. بەپێی قانوون، "کۆڕی نیشتمانی بۆ زانست و تەکنەلۆژیا" دادەمەزرێت. ئەم کۆڕە ئەرکی داڕشتنی "بەرنامەی نیشتمانی بۆ توێژینەوەی ستراتیژی"، چاودێریکردنی ڕاییکردنی و تەرخانکردنی بودجەی پێویستی لە ئەستۆدایە.

٣.٢. یەکەمایەتیی ڕەها دەدرێت بەو بوارانەی کە ڕاستەوخۆ ڕاژە بە ئاسایشی نەتەوەیی و گەشەی ئابووریی ڕاوەستاو دەکەن، لەوانە:

ئا. تەکنەلۆژیای بەرگریی پێشکەوتوو و ئاسایشی ئەلیکترۆنی، بۆ مسۆگەرکردنی باڵادەستیی سەربازی و پاراستنی ژێرخانی دیجیتاڵی.

ب. ژیریی دەستکرد، زانستی داتا و ڕۆبۆتیک، وەک بزوێنەری شۆڕشی چوارەمی پیشەسازی.

پ. بایۆتەکنەلۆژی، ئەندازیاریی جینات و ئاسایشی خۆراک، بۆ گەیشتن بە سەربەخۆیی خۆراک و پێشەنگایەتی لە بواری پزیشکیی مۆدێرندا.

ت. وزە خۆنوێبووەکان و تەکنەلۆژیای پاراستنی ژینگە، بۆ دابینکردنی ئاسایشی وزە و چارەسەرکردنی قەیرانی کەشوهەوا.

ج. زانستی بۆشایی ئاسمان و پەیوەندییەکان، بۆ بەشداریکردن لە کێبڕکێی جیهانیی داهاتوودا.

٣.٣. دەوڵەت پابەندە بە دابینکردنی ئەو بودجە و ژێرخانەی کە بۆ سەرخستنی توێژینەوە لەم کەرتە پێشەنگانەدا پێویستن.

چوارەم: بنیاتنانی ژینگەی نیشتمانیی داهێنان

٤.١. دەوڵەت ئەرکدارە بە بنیاتنانی ژینگەیەکی نیشتمانیی داهێنان، بۆ گۆڕینی توێژینەوەی ئەکادیمی بۆ بەرهەمی بازرگانی و هێزی ئابووری.

٤.٢. ئەم ئەرکە لە ڕێگەی ئەم ڕێکارانەوە ڕایی دەکرێت:

ئا. دامەزراندنی پارکی زانستی و تەکنەلۆژی لە نزیک زانکۆکان، کە دەوڵەت ژێرخانی سەرەتایی بۆ دابین دەکات، وەک ناوەندی هاوبەشیی نێوان توێژەران و کەرتی تایبەت.

ب. دامەزراندنی "سندوقی نیشتمانیی وەبەرهێنانی ئەزموونی"، کە لەلایەن دەستەیەکی سەربەخۆی پسپۆڕانەوە بەڕێوە دەبرێت، بۆ وەبەرهێنان لە کۆمپانیا نوێباوە تەکنەلۆژییەکان و بیرۆکە داهێنەرانەکاندا.

پ. دەرکردنی قانوونی تایبەت بۆ پێدانی داشکاندنی باج و ئاسانکاریی کارگێڕی بەو کۆمپانیایانەی کە لە بواری توێژینەوە و گەشەپێداندا وەبەرهێنان دەکەن.

٤.٣. دەوڵەت پابەندە بە داڕشتنی چوارچێوەیەکی قانوونیی ئاسانکار بۆ خێراکردنی پڕۆسەی دامەزراندن و گەشەکردنی کۆمپانیا نوێباوەکان.

پێنجەم: چلۆنایەتی، شایستەیی و ستانداردی نیشتمانی

٥.١. بنەمای ڕەهای شایستەیی:

ئا. وەرگرتن لە گشت دامەزراوەکانی خوێندنی باڵا، دامەزراندنی مامۆستایان، پێدانی پلەی زانستی و وەرگرتنی هەر پۆستێکی ئەکادیمی یان کارگێڕی، تەنیا و تەنیا لەسەر بنەمای شایستەیی ڕەها، لێهاتوویی زانستی و توانای پیشەیی دەبێت.

ب. هەر جۆرە دەستێوەردانێکی وارگێڕی، پارتایەتیی، کەسی، یان هەر شێوازێکی دیکەی خزمخزمێنە و واسیتەکاری لەم پڕۆسانەدا، بە پێشێلکارییەکی ڕاستەوخۆی ئەم دەستوورە و تاوانێکی گەورە دژی بنەماکانی دادپەروەریی نیشتمانی هەژمار دەکرێت.

پ. قانوون سزای توند بۆ هەر کەسێک دیاری دەکات کە ئەم بنەمایە پێشێل بکات، جا چ بەرپرسێکی دەوڵەتی بێت یان هەر لایەنێکی دیکە.

٥.٢. دەستەی نیشتمانی بۆ دڵنیایی جۆری و متمانەبەخشینی ئەکادیمی:

ئا. بۆ مسۆگەرکردنی چلۆنایەتی باڵا و پاراستنی پەرگاڵی خوێندنی باڵا لە دابەزینی ئاستی زانستی، "دەستەی نیشتمانی بۆ دڵنیایی جۆری و متمانەبەخشینی ئەکادیمی" وەک دامەزراوەیەکی دەستووریی سەربەخۆ دادەمەزرێت.

ب. ئەم دەستەیە خاوەنی کەسایەتیی قانوونیی و سەربەخۆیی تەواوی کارگێڕی و داراییە و تەنیا لەبەرامبەر دەستوور و قانووندا وەڵامدەرەوەیە.

٥.٣. ئەرک و دەسەڵاتەکانی دەستەی نیشتمانی:

ئا. داڕشتنی ستانداردی نیشتمانی: دانانی ستانداردی ورد و پێشکەوتووی نیشتمانی بۆ هەموو لایەنەکانی خوێندنی باڵا، لەوانە:

١. پرۆگرامەکانی خوێندن و ناوەڕۆکی وانەکان.

٢. شایستەیی زانستیی مامۆستایان و مەرجەکانی دامەزراندن و پلە بەرزکردنەوەیان.

٣. ژێرخانی زانستی و تاقیگە و کتێبخانەکان.

٤. ڕێژەی مامۆستا بە خوێندکار.

٥. چلۆنایەتیی توێژینەوەی زانستی و بڵاوکراوە ئەکادیمییەکان.

ب. پڕۆسەی متمانەبەخشین: هەڵسەنگاندنی دەوری و سیستماتیکی گشت زانکۆ، کۆلێژ و پەیمانگەکان، چ دەوڵەتی و چ نادەوڵەتی، و پێدانی متمانەی ئەکادیمیی فەرمی بەوانەی کە ستانداردەکان پێک دەهێنن.

پ. دەسەڵاتی قانوونیی: بڕیارەکانی ئەم دەستەیە کۆتایی و پابەندکەرن. دەستەکە دەسەڵاتی دەرکردنی ئەم بڕیارانەی هەیە:

١. ڕاگرتنی وەرگرتنی خوێندکاری نوێ لە هەر بەش یان کۆلێژێک کە ستانداردەکان پێک ناهێنێت.

٢. هەڵپەساردنی کاتیی مۆڵەتی دامەزراوەکە تا چاکسازیی پێویست ئەنجام دەدات.

٣. هەڵوەشاندنەوەی یەکجارەکیی مۆڵەتی هەر دامەزراوەیەک کە بە شێوەیەکی درێژەدار سەرپێچی بکات یان چلۆنایەتییەکەی بە شێوەیەکی مەترسیدار دابەزیبێت.

ت. ڕوونایەتی و ڕاپۆرتی گشتی: دەستەکە پابەندە بە بڵاوکردنەوەی ساڵانەی ڕاپۆرتی هەڵسەنگاندنی گشت دامەزراوەکان بۆ ڕای گشتی، بۆ ئەوەی خوێندکاران و کۆمەڵگا لە ئاستی زانستیی دامەزراوەکان ئاگادار بن.

شەشەم: کردنەوەی نێودەوڵەتی و ستراتیژیی "مێشک-ڕاکێشان"

٦.١. ئامانجی ستراتیژی: ئامانجی دەستووریی دەوڵەت، گۆڕینی زانکۆکانی کوردستانە بۆ ناوەندی ڕاکێشانی باشترین مێشک و توانستە زانستییەکانی جیهان، بە ئامانجی بەکارهێنانیان لە ڕاژەی گەشەی نەتەوەیی و باڵادەستیی تەکنەلۆژیدا.

٦.٢. بەرنامەی نیشتمانی بۆ ڕاکێشانی توانستە جیهانییەکان:

ئا. دەوڵەت "بەرنامەی نیشتمانی بۆ ڕاکێشانی توانستە جیهانییەکان" دادەڕێژێت. ئامانجی ئەم بەرنامەیە گۆڕینی دیاردەی "دزینی مێشکەکان"ـە بۆ ستراتیژیی "مێشک-ڕاکێشان".

ب. ئەم بەرنامەیە ئەم ڕێکارانە لەخۆدەگرێت:

١. "ڤیزای نوخبە": دەرکردنی جۆرێکی تایبەتی ڤیزا بۆ ئەو زانا، توێژەر و خوێندکارە دکتۆرا بلیمەتانەی جیهان کە دەیانەوێت لە کوردستان کار بکەن یان بخوێنن، کە ئاسانکاریی تەواوی هاتن و نیشتەجێبوونیان بۆ دەکات.

٢. "گرنتی پێشەنگایەتیی جیهانی": تەرخانکردنی گرنتی توێژینەوەی گەورە و خاوەن بودجەی بەرز، کە بە شێوەیەکی کێبڕکێکارانە پێشکەش بە باشترین توێژەرانی جیهان دەکرێت، بەو مەرجەی توێژینەوەکانیان لە دامەزراوەکانی کوردستاندا ئەنجام بدەن.

٣. "سپەنگەی پرۆفیسۆریی نێودەوڵەتی": دامەزراندنی سپەنگەی ئەکادیمیی تایبەت لە زانکۆکاندا بۆ ڕاکێشانی براوەکانی خەڵاتی نۆبڵ و زانا ناسراوەکانی جیهان بۆ وانەوتنەوە و سەرپەرشتیکردنی توێژینەوە.

٦.٣. بەرنامەی تایبەت بۆ گەڕاندنەوەی پسپۆڕانی دیاسپۆرا:

ئا. هاوتەریب لەگەڵ ڕاکێشانی توانستی جیهانی، "بەرنامەی تایبەت بۆ گەڕاندنەوەی پسپۆڕانی نیشتمانی" دادەڕێژرێت.

ب. ئەم بەرنامەیە هاندانی شتەکیی بێهاوتا، پێدانی پۆستی ئەکادیمیی شایستە، و دابینکردنی ژێرخانی توێژینەوەی پێشکەوتوو بۆ ئەو زانا و پسپۆڕە کوردانەی دەرەوەی وڵات لەخۆدەگرێت کە دەگەڕێنەوە.

پ. قانوون پڕۆسەی یەکسانکردنی بڕوانامە بیانییەکان بە شێوەیەکی خێرا و کارا ڕێکدەخات.

حەوتەم: خوێندنی باڵای بێبەرامبەر و پەیمانی نەتەوەیی

٧.١. مافی خوێندنی بێبەرامبەر: دەوڵەت پابەندە بە دابینکردنی خوێندنی باڵای بێبەرامبەر لە گشت زانکۆ دەوڵەتییەکاندا بۆ هەموو ئەو شارۆمەندانەی کە مەرجی شایستەیی زانستییان تێدایە. ئەم مافە تێچووی خوێندن، کرێی تۆمارکردن و بەکارهێنانی دامەزراوە زانستییەکان دەگرێتەوە.

٧.٢. سندوقی نیشتمانیی پشتیوانیی خوێندکاران:

ئا. بەپێی قانوون، "سندوقی نیشتمانی بۆ پشتیوانیی خوێندکاران" دادەمەزرێت.

ب. ئەرکی ئەم سندوقە بریتییە لە پێدانی قەرزی بێ سوودی درێژخایەن و یارمەتیی بژێویی مانگانە بەو خوێندکارانەی کە بەهۆی بارودۆخی ئابوورییەوە پێویستیان بە پشتیوانییە، بۆ مسۆگەرکردنی ئەوەی کە هیچ بەهرەیەکی نیشتمانی بەهۆی هەژارییەوە بە فیڕۆ ناچێت.

٧.٣. پەیمانی ڕاژەی نیشتمانی:

ئا. لە بەرامبەر مافی خوێندنی بێبەرامبەردا، قانوون دەتوانێت میکانیزمی "پەیمانی ڕاژەی نیشتمانی" دابنێت.

ب. بەپێی ئەم پەیمانە، ئەو دەرچووانەی کە لە خوێندنی بێبەرامبەر سوودمەند بوون، پابەند دەبن بە کارکردن بۆ ماوەیەکی دیاریکراو لەناو دامەزراوەکانی دەوڵەت یان ئەو کەرتە ستراتیژییانەی کە دەوڵەت دیاری دەکات، وەک بەشێک لە گێڕانەوەی قەرزی نیشتمانی.

هەشتەم: خوێندنی باڵای نادەوڵەتی و چوارچێوەی ئاسایشی نەتەوەیی

٨.١. دامەزراندنی زانکۆ و ناوەندی خوێندنی باڵای نادەوڵەتی، وەک سەربەشێک کە لەلایەن دەوڵەتەوە و بەپێی قانوون و لەژێر مەرجی زۆر تونددا دەبەخشرێت.

٨.٢. هەر دامەزراوەیەکی نادەوڵەتی ئەرکدارە بە وەرگرتنی مۆڵەتی فەرمی و دەبێت بە تەواوی پابەندی ئەم مەرجە بنەڕەتییانە بێت:

ئا. پەیڕەوکردنی تەواوی پرۆگرامە نیشتمانییەکانی پەیوەست بە زمان، مێژوو و پەروەردەی نەتەوەیی.

ب. ملکەچبوونی ڕەها بۆ ستاندارد و چاودێریی "دەستەی نیشتمانی بۆ دڵنیایی جۆری".

پ. ڕوونایەتیی تەواوی سەرچاوە داراییەکان و ئاشکراکردنی گشت یارمەتییەکی دەرەکی بۆ دەزگای هەواڵگریی نیشتمانی.

ت. بەکارهێنانی دامەزراوەکە بۆ پەرەپێدانی هەر ئایدۆلۆژیایەکی دژە-نیشتمانی، توندڕەوی، یان هەر بیروباوەڕێک کە زیان بە یەکپارچەیی کۆمەڵایەتی یان ئاسایشی نەتەوەیی بگەیەنێت، بە تاوانێکی قورسی دژ بە پەڕگاڵی دەستووری هەژمار دەکرێت.

٨.٣. شالیارگەی پەیوەندیدار و دەزگای هەواڵگریی نیشتمانی، دەسەڵاتی چاودێریکردنی بێوچان و بێ ئاگادارکردنەوەی پێشوەختەیان بەسەر هەموو دامەزراوە نادەوڵەتییەکاندا هەیە.

٨.٤. لە دۆخی هەر سەرپێچییەکی بنەڕەتیدا، دەوڵەت دەسەڵاتی هەڵوەشاندنەوەی دەستبەجێی مۆڵەت، داخستنی دامەزراوەکە و دەستبەسەراگرتنی سامانی هەیە.

نۆیەم: زمانی زانست و پاراستنی باڵادەستیی هزری

٩.١. زمانی کوردی، زمانی بنەڕەتی، فەرمی و تاکانەی خوێندن، توێژینەوە و گشت بڵاوکراوە ئەکادیمییەکانە لەناو دامەزراوەکانی خوێندنی باڵای کۆماری کوردستاندا. ئەم بنەمایە سەوداهەڵنەگرە و بەشێکە لە پاراستنی شوناسی نەتەوەیی و باڵادەستیی هزری.

٩.٢. بەپێی ئەم دەستوورە، "دەزگای نیشتمانی بۆ زاراوەسازی و پێشخستنی زمانی کوردی" وەک دامەزراوەیەکی دەستووریی سەربەخۆ دادەمەزرێت. ئەرکە بنەڕەتییەکانی بریتین لە:

ئا. داڕشتن، ستانداردکردن و بڵاوکردنەوەی سیستماتیکی زاراوەی زانستی و تەکنەلۆژیی هاوچەرخ لە هەموو بوارەکاندا.

ب. دروستکردنی گەنجینەی نیشتمانیی دیجیتاڵی بۆ زاراوەکان، کە بە شێوەی کراوە بۆ گشت توێژەر و خوێندکاران بەردەست بێت.

پ. وەرگێڕانی سیستماتیکی ئەو شاکار و سەرچاوە زانستییە بنەڕەتییانەی جیهان کە بناغەی زانستە مۆدێرنەکان پێکدەهێنن.

ت. پەرەپێدانی تەکنەلۆژیای زمانی کوردی، بەتایبەتی لە بواری ژیریی دەستکرد و پڕۆسەکردنی زمانی سروشتیدا، بۆ مسۆگەرکردنی ئەوەی کە زمانی کوردی لە شۆڕشی دیجیتاڵیدا دانەبڕێت.

٩.٣. خوێندن و توێژینەوە بە زمانە بیانییە زیندووەکان، تەنیا لە چوارچێوەی پرۆگرامی تایبەتی خوێندنی باڵا (ماستەر و دکتۆرا) و لەو بوارانەدا ڕێگەپێدراوە کە ڕاژە بە ئامانجە ستراتیژییەکانی دەوڵەت دەکەن، وەک پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان یان تەکنەلۆژیای پێشکەوتوو.

ئا. هەر توێژینەوە یان تێزێک کە بە زمانی بیانی بنووسرێت، دەبێت پوختەیەکی ورد و زانستیی بە زمانی کوردی لەگەڵدا بێت و لە ئەرشیڤی نیشتمانیدا تۆمار بکرێت.

ب. دامەزراندنی هەر ناوەندێکی فێرکردنی زمانی بیانی کە لەلایەن دەوڵەتی بیانییەوە پشتیوانی بکرێت، دەکەوێتە ژێر چاودێریی وردی دەزگای هەواڵگریی نیشتمانییەوە، بۆ ڕێگریکردن لە بەکارهێنانی وەک ئامرازی دزەکردنی کولتووری و وارگێڕی.

٩.٤. دەوڵەت ئەرکدارە بە پشتیوانیکردنی دامەزراندنی گۆڤاری زانستیی نێودەوڵەتیی پێداچوونەوەکراو بە زمانی کوردی، و کارکردن بۆ ناساندن و ئیندێکسکردنیان لە بنکە داتاییە زانستییە جیهانییەکاندا، بە ئامانجی بەرزکردنەوەی پێگەی زمانی کوردی وەک زمانێکی زیندووی زانست.

دەیەم: پاراستنی مافی هزری و ڕەوشتی توێژینەوە

١٠.١. دەوڵەت پەرگاڵێکی قانوونیی و کارگێڕیی مۆدێرن و تۆکمە بۆ پاراستنی مافی هزری دادەمەزرێنێت. بۆ ئەم مەبەستە، "نووسینگەی نیشتمانی بۆ مافی هزری و پاتێنت" وەک دامەزراوەیەکی پسپۆڕ و خاوەن دەسەڵات پێکدەهێنرێت.

١٠.٢. ئەم پەرگاڵە پاراستنی گشتگیر بۆ هەموو جۆرەکانی مافی هزری مسۆگەر دەکات، لەوانە:

ئا. پاتێنت: بۆ داهێنانە تەکنیکی و پیشەسازییەکان.

ب. مافی نووسەر (کۆپی-ڕایت): بۆ بەرهەمە ئەدەبی، هونەری و زانستییەکان.

پ. نیشانەی بازرگانی: بۆ پاراستنی شوناسی بازرگانیی کۆمپانیا و بەرهەمەکان.

ت. دیزاینی پیشەسازی و نهێنیی بازرگانی.

١٠.٣. مافی هزری تەنیا وەک مافێکی تایبەت سەیر ناکرێت، بەڵکو وەک سەرمایەیەکی ستراتیژیی نەتەوەیی هەژمار دەکرێت. هەر داهێنانێک کە لە ئەنجامی توێژینەوەی پشتیوانیکراو لەلایەن دەوڵەتەوە بەرهەم بێت و پەیوەندیی بە ئاسایشی نەتەوەییەوە هەبێت، دەوڵەت مافی یەکەمایەتیی بەکارهێنانی هەیە لە چوارچێوەی قانووندا.

١٠.٤. بۆ مسۆگەرکردنی ڕاییکردنی کارای قانوونەکان، لقی تایبەتمەند بە کێشەکانی مافی هزری لەناو دادگاکاندا دادەمەزرێت. پێشێلکردنی مافی هزری و سیخوڕیی پیشەسازی، بە تاوانی قورس دژی ئابووریی نیشتمانی هەژمار دەکرێن.

١٠.٥. زانکۆ و ناوەندەکانی توێژینەوە پابەندن بە دامەزراندنی "لیژنەی ڕەوشتی توێژینەوەی زانستی" بۆ چاودێریکردنی پابەندبوون بە بەرزترین ستانداردەکانی ڕاستگۆیی و متمانەپێکراوی ئەکادیمی.

ئا. دزیی زانستی و هەر جۆرە ساختەکارییەکی ئەکادیمی، بە تاوانێکی نەبەخشراو هەژمار دەکرێت.

ب. سزاکانی ئەم تاوانە لە لادانی کاتییەوە دەست پێدەکات تا دەرکردنی یەکجارەکی لە دامەزراوە ئەکادیمییەکە و هەڵوەشاندنەوەی قانوونیی هەموو ئەو بڕوانامانەی کە بەدەست هاتوون.

یازدەیەم: چوارچێوەی قانوونیی گشتگیر و پابەندبوونی دەستووری

١١.١. قانوونێکی تایبەت و گشتگیر بە ناوی "قانوونی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی" دەردەچێت، کە دەبێت بە ڕوونی وردەکاریی هەموو بڕگەکانی ئەم بەندە ڕێک بخات، بەتایبەتی:

ئا. پێکهاتە، دەسەڵات و میکانیزمی کارکردنی "کۆڕی نیشتمانی بۆ زانست و تەکنەلۆژیا" و "دەستەی نیشتمانی بۆ دڵنیایی جۆری".

ب. مافە بنەڕەتی و ئەرکەکانی ئەندامانی ستافی ئەکادیمی، لەوانە مافی مانەوەی هەردەمیی ، ئازادیی ئەکادیمی و بەرپرسیارێتیی پیشەیی.

پ. ماف و ئەرکەکانی خوێندکاران، لەوانە مافی بەشداریکردن لە بەڕێوەبردنی زانکۆ و پابەندبوون بە پەیڕەوی ناوخۆیی.

ت. بنەماکانی بەڕێوەبردنی زانکۆ دەوڵەتی و نادەوڵەتییەکان، لەوانە شێوازی هەڵبژاردنی سەرکردایەتی و پێکهاتەی ئەنجومەنە زانستییەکان.

١١.٢. وەک پابەندبوونێکی دەستووریی نەگۆڕ، دەوڵەت مسۆگەر دەکات کە ڕێژەی بودجەی تەرخانکراو بۆ کەرتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی، هەرگیز لە ڕێژەیەکی دیاریکراوی کۆی بەرهەمی ناوخۆیی کەمتر نەبێت، کە ئەم ڕێژەیە بە قانوون دیاری دەکرێت و نابێت لە ستانداردە جیهانییەکانی وڵاتانی پێشکەوتوو نزمتر بێت.

١١.٣. قانوونی خوێندنی باڵا دەبێت بە شێوەیەکی دەوری، لانیکەم هەر دە ساڵ جارێک، پێداچوونەوەی بۆ بکرێت بۆ دڵنیابوون لەوەی کە لەگەڵ دوایین پێشکەوتنە زانستی و تەکنەلۆژییەکانی جیهاندا هاوتەریبە.

دوازدەیەم: پەیوەندیی زانست بە ئاسایشی نەتەوەیی و بەرگری

١٢.١. دەوڵەت دان بەوەدا دەنێت کە پێشکەوتنی زانستی و تەکنەلۆژی، بەتایبەتی لە بوارە ستراتیژییەکاندا، بەشێکی دانەبڕاوە لە ئاسایشی نەتەوەیی.

١٢.٢. لەسەر ئەم بنەمایە، بە فەرمانی سەرکۆمار و بەپێی قانوون، "کۆڕی هاوبەشی ستراتیژیی زانست و ئاسایش" دادەمەزرێت. ئەم کۆڕە لە نوێنەرانی باڵای "کۆڕی نیشتمانی بۆ زانست و تەکنەلۆژیا"، زانکۆ پێشەنگەکان، شالیارگەی بەرگری، دەزگای هەواڵگریی نیشتمانی و دەستەی پیشەسازیی بەرگری پێکدێت.

١٢.٣. ئەرکی ئەم کۆڕە هاوبەشە بریتییە لە:

ئا. دیاریکردنی ئەو بوارە زانستی و تەکنەلۆژییە ژینەکییانەی کە یەکەمایەتیی ڕەهایان هەیە بۆ پاراستنی ئاسایشی نەتەوەیی.

ب. ئاڕاستەکردنی بەشێک لە بودجەی توێژینەوەی نیشتمانی بەرەو پڕۆژە ستراتیژییەکانی بواری بەرگری و هەواڵگری.

پ. سەرپەرشتیکردنی پڕۆسەی گواستنەوەی پارێزراوی تەکنەلۆژیا لە زانکۆکانەوە بۆ کەرتی پیشەسازیی بەرگری.

١٢.٤. گشت ئەو توێژینەوانەی کە لە چوارچێوەی ئەم هاوکارییەدا ئەنجام دەدرێن، دەکەونە ژێر قانوونی توندی پاراستنی نهێنییەکانی دەوڵەتەوە. پەرگاڵێکی تایبەت بۆ پێدانی مۆڵەتی هەداری بەو توێژەر و خوێندکارانە دادەنرێت کە لەم پڕۆژانەدا کار دەکەن.

١٢.٥. دامەزراندنی "لیژنەی باڵای ڕەوشتی تەکنەلۆژیای پێشکەوتوو" لەناو ئەم کۆڕە هاوبەشەدا، بۆ دڵنیابوون لەوەی کە گەشەپێدان و بەکارهێنانی تەکنەلۆژیا هەستیارەکان (وەک ژیریی دەستکردی سەربازی و ئەندازیاریی ژێن) لەگەڵ بەها مرۆییەکان و قانوون نێودەوڵەتییەکاندا دەگونجێت.