دەستووری کۆماری کوردستانپۆرتاڵی دەستووری
بۆ نووسەرانداشبۆرد

بەڵگەنامەی دامەزرێنەری دەوڵەت

دەستووری کۆماری کوردستان

بنەمای سەربەخۆیی، سەروەری، ئازادی و دەوڵەتی قانوون.

بەش

١ پێشەکییەکان

٣ بەش١
بەش

٢ دەقی سەرەکیی دەستوور

١٥ دەروازە · ١٣٩ بەند٢
بەش

٣ پاشکۆکان

٢ بەش٣
بەش

٤ دەقە هەرێمییەکان

١ بەش٤
بەش

٥ چەمکی دەستووری

١٩٣ بەش٥
بەش

٦ دەقە چوارچێوەییەکان

٤١ بەش٦

گۆڤاری دەستووری

نوێترین وتار و شیکارییەکان

نوێترین توێژینەوە و خوێندنەوەی دەستووری لەسەر دەوڵەتداری، سەروەری و دامەزراندنی کۆماری کوردستان.

هەموو وتارەکان
01 · بنەما دەستوورییەکان

سەروەریی خۆسەرچاوە و باڵادەستیی دەستوور

ئەم وتارە دەکۆڵێتەوە کە دەستووری کۆماری کوردستان چۆن سەروەریی نەتەوەی کورد بە مافێکی خۆسەرچاوە، پێشوەختە و پێویستنەبوو بە مۆڵەتی دەرەکی پێناسە دەکات. لە ڕێگەی خوێندنەوەی بەندەکانی ٣، ١٦، ١٢٣، ١٢٩ و ١٣٩ـەوە، جیاوازیی نێوان سەرچاوەی ڕەوایەتی، شێوازی ڕاییکردنی دەسەڵات و سنووری لێکدانەوە دەردەخرێت. وتارەکە دەگاتە ئەو ئەنجامەی کە باڵادەستیی دەستوور لەم پەرگاڵەدا تەنیا پلەبەندیی دەق نییە؛ میکانیزمی پاراستنی ویستی دامەزرێنەری نەتەوە، یەکڕایی واتایی و سەربەخۆیی بڕیاری کۆمارە.

02 · بنەما دەستوورییەکان

هەموارکردنەوە و بەندە نەگۆڕەکان

دەستوورێکی زیندوو پێویستی بە توانای وەڵامدانەوە بە گۆڕانکارییە کۆمەڵایەتی و تەکنەلۆژییەکان هەیە، بەڵام ئەم توانایە نابێت ببێتە دەروازەی هەڵوەشاندنەوەی خودی کۆمار. ئەم وتارە بەندەکانی ١٥، ١٢٧، ١٢٨ و ١٢٩ دەخوێنێتەوە و پێوەری جیاکردنەوەی «هەموارکردنەوە» لە «گۆڕینی ناسنامەی دەستوور» دادەڕێژێت. ئەنجامەکە ئەوەیە کە دەسەڵاتی هەموارکردنەوە دەسەڵاتێکی دامەزراو و سنووردارە؛ ناتوانێت سەروەریی نەتەوەی کورد، یەکپارچەیی وڵات، فۆڕمی کۆماری و بنەما دامەزرێنەرەکان بگۆڕێت.

03 · سەروەریی و دەوڵەتبوون

وارپارێزیی و سەروەریی هەردەمیی نەتەوە

ئەم وتارە بەندەکانی ١، ٣، ٤، ٦ و ٨ وەک یەک دۆکترینی دەستووری دەخوێنێتەوە: وارپارێزیی. لەم دۆکترینەدا خاک تەنیا سامانی ئابووری یان سنوور تەنیا هێڵێکی کارگێڕی نییە؛ خاک جەستەی قانوونی و مێژوویی نەتەوە و سنوور دەرکەوتەی بڕیاری سەروەرانەی کۆمارە. شیکارییەکە جیاوازیی نێوان خاوەندارێتیی نەتەوەیی، مڵکایەتیی تایبەت و بەڕێوەبردنی گشتی دەردەخات و پێوەری قانوونی بۆ مامەڵە لەگەڵ خاک، سامان و فشارە دەرەکییەکان پێشنیار دەکات.