پیرۆزیی خاک و پلانی نیشتمانی بۆ نەخشەدانان

خاکی کوردستان وەک جەستەی نەتەوە و شانۆی بەرجەستەبوونی بوونایەتیی مێژوویی، خاوەنی پیرۆزییەکی دەستوورییە. پاراستن و بەکارهێنانی ستراتیژیی ئەم خاکە، پەیمانێکی بوونایەتییە کە لەسەر شانی دەوڵەت و نەوەکانی ئەمڕۆ و داهاتووە.

یه‌كه‌م: پیرۆزیی خاک

١.١. خاکی کوردستان خاوەنی پیرۆزییەکی دەستووری و قانوونییە کە دەبێت بپارێزرێت.

١.٢. پێناسەی خاکی کوردستان دەگرێتەوە:

ئا. جەستەی خۆڕست (دەستلێنەدراو و ڕەسەن)ـی نەتەوە

ب. شانۆی بەرجەستەبوونی بوونایەتی مێژوویی کورد

پ. هەڵگری یادەوەریی هەزاران ساڵەی نەتەوەی کورد

١.٣. ئەرکی پاراستنی خاک:

ئا. پاراستنی یەکپارچەیی وڵات ئەرکی دەوڵەت و هەموو شارۆمەندێکی کوردستانە

ب. پاراستنی پاکی و دەوڵەمەندیی سروشتیی خاک پەیمانێکی بوونایەتییە لەسەر شانی گشت نەوەکان

دوویه‌م: پلانی نەخشەدانانی نیشتمانی

٢.١. دەوڵەتی کوردستان پابەندە بە داڕشتن و ڕاییکردنی "قانوونی نیشتمانی بۆ نەخشەدانانی ستراتیژیی خاک".

٢.٢. ئامانجی ئەم قانوونە:

ئا. گۆڕینی خاک لە سەرچاوەیەکی سڕەوە بۆ ئامرازێکی چالاکی هێزی نەتەوەیی

ب. مسۆگەرکردنی هاوسەنگییەکی ژیرانە لەنێوان پێداویستییە ژینەکییەکانی گەشەی نەتەوە

پ. دابینکردنی ئاسایشی نەتەوەیی و خۆشبژێویی ئابووری

ت. پاراستنی مافی نەوەکانی داهاتوو لە بەهرەمەندبوون لە سەرچاوە سروشتییەکان

٢.٣. ئەم قانوونە لەسەر بنەمای توێژینەوەی زانستی دادەڕێژرێت و دەبێتە نەخشەڕێگای باڵا و پابەندکەری دەوڵەت.

سێیه‌م: کۆڵەکە ستراتیژییەکانی نەخشەدانانی نیشتمانی

٣.١ "قانوونی نیشتمانی بۆ نەخشەدانانی ستراتیژیی خاک" لەسەر ئەم کۆڵەکە ستراتیژییانە دادەمەزرێت:

ئا. ئاسایشی خۆراک و پاراستنی زەویی بەپیت:

دیاریکردنی "ناوچەی قەڵغانی خۆراک" کە تێیدا زەوییە کشتوکاڵییە بەپیتەکان بە شێوەیەکی ڕەها پارێزراون

ڕێنەدراوکردنی هەر گۆڕانکارییەک کە مەترسی لەسەر توانای بەرهەمهێنانی ستراتیژیی وڵات دروست بکات

ب. گەشەی شارستانی و پیشەسازیی ژیر:

دیاریکردنی "هێڵی گەشەی شارستانی" و "ناوچەی پیشەسازیی ستراتیژی"

دڵنیابوون لەوەی کە گەشەی ئابووری نابێتە هۆی تێکدانی سیما سروشتی و کولتوورییەکان

ڕێگریکردن لە دروستبوونی قەرەباڵغیی ناتەندروست

پ. ئاسایشی بەرگری و قووڵایی ستراتیژی:

دیاریکردنی "ناوچەی ستراتیژیی سەربازی" و "ڕێڕەوی جووڵەی هێزەکان"

ڕێگریکردن لە هەر پڕۆژەیەک کە ببێتە هۆی لاوازکردنی قووڵایی ستراتیژیی بەرگریی وڵات

ت. پاراستنی پاشماگی سروشتی و کولتووریی بینراو:

دیاریکردنی ناوچەکانی خاوەن بەهای بێهاوتای سروشتی، شوێنەواری یان کولتووری وەک "پاشماگی پارێزراوی نەتەوەیی"

دانانی ڕێسای توند بۆ پاراستنی ئەم ناوچانە

ج. ئاسایشی وزە و سەرچاوە سروشتییەکان

نەخشەدانان بۆ بەکارهێنانی ژیرانەی سەرچاوە سروشتییەکان

پاراستنی مافی نەوەکانی داهاتوو لە بەهرەمەندبوون لە نەوت، گاز و کانزاکان

دابینکردنی گەشەی ئابووری بەبێ زیانگەیاندن بە ژینگە

چواره‌م: کۆڕی باڵای نەخشەدانانی نیشتمانی

٤.١. بۆ مسۆگەرکردنی ڕاییکردنی بێ لادانی ئەم قانوونە، "کۆڕی باڵای نەخشەدانانی نیشتمانی" دادەمەزرێت.

٤.٢. ئەرک و دەسەڵاتەکانی کۆڕی باڵا:

ئا. دەسەڵاتی باڵای ڕێکخەر و خاوەن بڕیاری کۆتایی لە بواری نەخشەدانانی نیشتمانی

ب. پێدانی ڕەزامەندی پێشوەخت و پابەندکەر بۆ هەر پڕۆژەیەکی گەورەی ژێرخان

پ. چاودێریکردنی پابەندبوونی دامەزراوەکان بە قانوونی نەخشەدانانی نیشتمانی

٤.٣. پێکهاتە، دەسەڵات و میکانیزمی کارکردنی ئەم کۆڕە بە قانوونێکی تایبەت دیاری دەکرێت.

٤.٤. هەر پڕۆژەیەکی گەورەی ژێرخانی، چ دەوڵەتی، چ تایبەت، کە کاریگەریی ستراتیژیی لەسەر خاک هەبێت، دەبێت ڕەزامەندیی پێشوەختە و پابەندکەری ئەم کۆڕە بەدەست بهێنێت.

پێنجه‌م: هاوسەنگکردنی مافی تایبەت و بەرپرسیارێتیی نیشتمانی

٥.١. ئەم بەندە بە هیچ شێوەیەک مافی خاوەنمڵکایەتی تایبەتی شارۆمەندان، کە بەپێی قانوون بەدەست هاتووە، سنووردار ناکات.

٥.٢. خاوەنمڵکایەتی تایبەت دەخرێتە چوارچێوەی بەرپرسیارێتیی نیشتمانییەوە.

٥.٣. قانوون چۆنیەتیی هاوسەنگکردنی نێوان مافی تاک و بەرژەوەندیی باڵای گشتی لە بەکارهێنانی خاکدا ڕێکدەخات.

٥.٤. دەبێت خاوەندارێتیی تایبەت ببێتە هۆکارێک بۆ ئاوەدانی و گەشەی نیشتمان، نەک بەربەست لەبەردەمیدا.