دەستووری کۆماری کوردستانپۆرتاڵی دەستووری
بۆ نووسەرانداشبۆرد
بەندی 20

کارکردن و ڕێسا ناوخۆییەکانی مەکۆی نیشتمانی

مەکۆی نیشتمانیی کوردستان بەپێی ڕێسا ناوخۆییەکانی خۆی کار دەکات، کە دەبێت بە تەواوی لەگەڵ بنەماکانی ئەم دەستوورە و ستانداردەکانی دەسەڵاتداریی دێموکراتیدا بگونجێت.

بەندی 20 لە 139دوایین نوێکردنەوە: 2026-07-24 22:30:05

مەکۆی نیشتمانیی کوردستان بەپێی ڕێسا ناوخۆییەکانی خۆی کار دەکات، کە دەبێت بە تەواوی لەگەڵ بنەماکانی ئەم دەستوورە و ستانداردەکانی دەسەڵاتداریی دێموکراتیدا بگونجێت.

یه‌كه‌م: خولی کۆبوونەوەکانی مەکۆی نیشتمانی

١.١. مەکۆی نیشتمانی بە شێوەیەکی ڕێکوپێک، خولی کۆبوونەوەی ئاسایی دەبێت، بەلایەنی کەمەوە دوو خول لە ساڵێکدا.

١.٢. خولی نائاسایی دەکرێت بە داخوازی یەکێک لەمانە ببەسترێت:

ئا. سەرۆکی دەوڵەت

ب. سەرۆکی مەکۆی نیشتمانی

پ. ژمارەیەکی دیاریکراو لە ئەندامان

دوویه‌م: پێکهاتەی سەرکردایەتی و لیژنەکان

٢.١. مەکۆی نیشتمانی ئەمانە هەڵدەبژێرێت:

ئا. سەرۆک

ب. جێگرانی سەرۆک

پ. لیژنە هەردەمیی و کاتییەکان

٢.٢. ئەرک و بەرپرسیارێتییەکانیان بەپێی ئەم دەستوورە دیاری دەکرێن.

سێیه‌م: ڕوونایەتی و کراوەیی دانیشتنەکان

٣.١. کۆبوونەوەکانی مەکۆی نیشتمانی کراوە دەبن بۆ مەردم و مێدیا، مەگەر لە بارە زۆر تایبەتەکاندا کە بە پاساوی ئاسایشی نەتەوەیی بەرژەوەندیی گشتیی گرنگ

٣.٢. دانیشتنە داخراوەکان دەبێت بە فەرمی پاساویان بۆ بهێنرێتەوە و تۆمار بکرێن

چواره‌م: بڕیاردان و دەنگدان

٤.١. پەسەندکردنی قانوون و بڕیارەکان لە مەکۆی نیشتمانی بە زۆرینەی دەنگی ئەندامانی ئامادەبوو دەبێت.

٤.٢. دەستوور دەتوانێت پێویستی بە زۆرینەیەکی زیاتر بکات بۆ هەموارکردنەوەی دەستووری و پرسە تایبەتەکانی دیکە

پێنجه‌م: ماوەی خولی مەکۆی نیشتمانی و هەڵوەشاندنەوە

٥.١. ماوەی خولی مەکۆی نیشتمانی بە قانوون دیاری دەکرێت، بەڵام نابێت لە چوار ساڵ زیاتر بێت.

٥.٢. هەڵوەشاندنەوەی مەکۆی نیشتمانی پێش کۆتاییهاتنی ماوەکەی:

ئا. تەنیا لە ژێر ئەو مەرجانەدا ڕێگەپێدراوە کە لەم دەستوورەدا دیاری کراون

ب. دەبێت لە ماوەیەکی دیاریکراودا هەڵبژاردنی گشتی ئەنجام بدرێت

شه‌شه‌م: دەستپێشخەری قانووندانان

٦.١. مافی پێشنیارکردنی قانوون بۆ ئەمانە دەبێت:

ئا. ئەندامانی مەکۆی نیشتمانی

ب. سەرۆکی دەوڵەت

پ. کۆڕی شالیاران (کابینەی وەزیران)

٦.٢. ئەم مافە بەپێی ئەو ڕێکارانەی کە لە قانووندا دیاری دەکرێن، ڕایی دەکرێت.

حه‌وته‌م: چاودێریی پەرلەمانی

٧.١. مەکۆی نیشتمانی ئەم دەسەڵاتانەی هەیە:

ئا. چاودێریکردنی دەسەڵاتی ڕایەدار

ب. لێکۆڵینەوە لە کاروباری گشتی

پ. بانگهێشتکردنی بەرپرسانی گشتی بۆ لێپرسینەوە

هه‌شته‌م: پارێزبەندیی پەرلەمانی

٨.١. ئەندامانی مەکۆی نیشتمانی مافی پارێزبەندیی قانوونییان دەبێت بۆ:

ئا. ئەو بۆچوونانەی دەریان دەبڕن لە کاتی خولی ئەندامێتییاندا

ب. ئەو دەنگانەی دەیدەن لە کاتی خولی ئەندامێتییاندا

٨.٢. ئەندامانی مەکۆی نیشتمانی ناشێت دادگایی یان دەستگیر بکرێن بەبێ ڕەزامەندیی پێشوەختەی مەکۆی نیشتمانی، مەگەر لە باریی تاوانکاریی لێی ڕوو دا بێت.

نۆیه‌م: کۆدی ڕەوشت و سزادان

٩.١. ئەندامان پابەند دەبن بە:

ئا. کۆدی ڕەوشتی

ب. بەشداریی چالاک

پ. ڕێزگرتن لە شایستەیی دامەزراوەیی

٩.٢. سزاکانی سەرپێچی یان بەشداری نەکردنی بێوچان بەپێی ڕێسا ناوخۆییەکان دیاری دەکرێن.

ده‌یه‌م: پەیوەندی لەگەڵ دامەزراوەکانی دیکە

١٠.١. مەکۆی نیشتمانی بە سەربەخۆیی کار دەکات.

١٠.٢. مەکۆی نیشتمانی بە هاوئاهەنگی لەگەڵ ئەمانە کار دەکات:

ئا. سەرۆکی دەوڵەت

ب. دەسەڵاتی دادوەریی

پ. دامەزراوەکانی دیکەی دەوڵەت

١٠.٣. ئەم هاوئاهەنگییە بەپێی بنەمای جیاکردنەوەی دەسەڵاتەکان کە لەم دەستوورەدا دیاری کراوە، ئەنجام دەدرێت.