پەڕگاڵی نیشتمانی بۆ بنیاتنانی پەروەردە و تەندروستی

یەکەم: کۆڵەکەی یەکەم: داڕشتنی ئاوەزی نەتەوەیی لە ڕێگەی پەروەردەوە

١.١. دەوڵەت ئەرکدارە بە بنیاتنانی "پەڕگاڵی یەکگرتووی ژیانی دیجیتاڵیی شارۆمەند" وەک ژێرخانێکی ستراتیژی بۆ ئاوێتەکردنی کایەکانی پەروەردە و تەندروستی، تاوەکو لە ڕێگەی تواناکانی دەوڵەتی ژیرەوە گەشەی هزری و سەلامەتیی جەستەیی نەتەوە وەک یەکەیەکی هاوسەنگ و دانەبڕاو مسۆگەر بکرێت.

١.٢. پێداویستییە بنەڕەتییەکانی پرۆگرامی خوێندن: پڕۆگرامی خوێندنی نیشتمانی لە هەموو قۆناغەکاندا دەبێت ئەم بنەما بنەڕەتییانە لەخۆ بگرێت:

ئا. بیری ژمێریاری و لۆژیکی پڕۆگرامسازی.

ب. خوێندەواریی میدیایی و بیری ڕەخنەگرانە.

پ. ڕەوشتی دیجیتاڵی و شارۆمەندی بەرپرسیارانە.

ت. ئاسایشی ئەلیکترۆنیی تاکەکەسی و نیشتمانی.

١.٣. چاودێریی ستراتیژی: "کۆڕی باڵای تواناسازیی دیجیتاڵی" وەک دامەزراوەیەکی دەستووری، ئەرکی داڕشتنی ستراتیژیی نیشتمانی و چاودێریکردنی بێپسانەوە ئەم بوارە لە ئەستۆ دەگرێت.

دووەم: کۆڵەکەی دووەم: پاراستنی جەستەی نەتەوەیی لە ڕێگەی تەندروستییەوە

٢.١. ئەم بەندە بناغەی قانوونیی پەڕگاڵێکی تەندروستیی نیشتمانیی دیجیتاڵی دادەڕێژێت.

٢.٢.کۆڵەکە بنەڕەتییەکانی پەڕگاڵی تەندروستیی دیجیتاڵی بریتین لە:

ئا. تۆماری تەندروستیی یەکگرتووی نیشتمانی.

ب. دەروازەی تەندروستیی نیشتمانی.

پ. ڕاژەداریی پزیشکیی دوورمەودا.

ت. چاودێریی ستراتیژیی تەندروستیی گشتی.

سێیەم: یەکگرتنی ستراتیژی: ڕۆڵی دەوڵەتی ژیر

٣.١. ئەرکەکانی دەوڵەتی ژیر لەم بوارەدا بریتین لە شیکردنەوەی داتای گەورەی پەروەردەیی و تەندروستی، بە مەبەستی:

ئا. پێشبینیکردنی پەتای گشتگیر.

ب. داڕشتنی وارگێڕیی پشتئەستوور بە بەڵگە.

پ. باشترکردنی تەرخانکردنی سەرچاوەکان.

ت. دیاریکردنی پێداویستییە تاکەکەسییەکان.

ج. هەڵسەنگاندنی کاریگەریی درێژخایەن.

چوارەم: شارۆمەند و مافە بنەڕەتییەکانی سەبارەت بە داتا

٤.١. گرینگی ژینەکی داتا و بنەمای دەستگەیشتن: گشت داتایەکی پەروەردەیی و تەندروستیی نێو پەڕگاڵی نیشتمانی، بە سامانێکی ستراتیژی و نهێنیی باڵا هەژمار دەکرێت و دەکەوێتە ژێر قەڵەمڕەوی قانوونیی ڕەهای کۆماری کوردستانەوە. دەستگەیشتن بەم داتایانە لەلایەن هەر کەس و لایەنێکەوە، بەبێ ڕەزامەندیی ئاگادارانە و ئاشکرای خودی شارۆمەند، بە توندی ڕێنەدراوە.

٤.٢. مافە دەستوورییە نەگۆڕەکانی شارۆمەند:

ئا. مافی کۆنترۆڵکردنی تەواوی داتاکانی خۆیان و دیاریکردنی ئەوەی کێ بۆی هەیە دەستی پێیان بگات.

ب. مافی وەرگرتنەوەی کۆپییەکی تەواوی تۆمارە پەروەردەیی و تەندروستییەکانیان بە شێوەیەکی دیجیتاڵی.

پ. مافی داخوازکردنی ڕاستکردنەوەی هەر زانیارییەکی چەوت یان ناتەواو لە تۆمارەکانیاندا.

ت. مافی زانینی ئەوەی کە کام دامەزراوە و بۆ چ مەبەستێکی قانوونیی، دەستیان بە داتاکانیان گەیشتووە.

ج. مافی داخوازکردنی سڕینەوەی ئەو داتایانەی کە چیتر بۆ ئەو مەبەستەی بۆی کۆکراونەتەوە پێویست نین، بەپێی ئەو سنووربەندییانەی کە قانوون دیاری دەکات.

پێنجەم: دەستەی باڵای سەرپەرشتیار: ویژدانی ڕەوشتیی پەڕگاڵەکە

٥.١. دامەزراندن و پێکهاتە:

ئا. بۆ دڵنیابوون لەوەی کە "پەڕگاڵی یەکگرتووی ژیانی دیجیتاڵیی شارۆمەند" هەمیشە لە چوارچێوەی دەستوور و لە ڕاژەی مافەکانی تاک و بەرژەوەندیی گشتیدا دەمێنێتەوە، "دەستەی باڵای سەرپەرشتیاری ژیانی دیجیتاڵیی شارۆمەند" وەک دامەزراوەیەکی دەستووریی سەربەخۆ دادەمەزرێت کە خاوەنی سەربەخۆیی تەواوی کارگێڕی و داراییە.

ب. پێکهاتەی دەستەکە لە نوخبەیەکی پسپۆڕی بێلایەن پێک دێت لە بوارەکانی قانوونی دەستووری، ڕەوشتی تەکنەلۆژیا، پزیشکی، پەروەردە و ئاسایشی نەتەوەیی، کە شێوازی هەڵبژاردن و دانانیان بە قانوونێکی تایبەت ڕێک دەخرێت.

٥.٢. ئەرکە بنەڕەتییەکان:

ئا. دانانی ستاندارد و پڕۆتۆکۆڵە ڕەوشتی و قانوونییەکانی بەکارهێنانی داتای پەروەردەیی و تەندروستی.

ب. چاودێریکردنی بێپسانەوەی ئەلگۆریتمەکانی دەوڵەتی ژیر بۆ دڵنیابوون لەوەی کە نابنە هۆی دروستکردنی جیاکاریی ناقانوونیی.

پ. لێکۆڵینەوە لە هەر سکاڵایەکی شارۆمەندان سەبارەت بە پێشێلکردنی مافی تایبەتمەندی یان بەد بەکارهێنانی داتاکانیان.

ت. پێشکەشکردنی ڕاپۆرتی ساڵانەی ڕووەن بە دەسەڵاتی قانووندانان و ڕای گشتی سەبارەت بە کارکردنی پەڕگاڵەکە.

شەشەم: بنیاتنانی کادری نیشتمانیی دیجیتاڵی

٦.١. سەرکەوتنی ئەم پەڕگاڵە یەکگرتووە بەندە بە بوونی کادرێکی مرۆیی لێهاتوو و دڵسۆز. لەم سۆنگەیەوە، دەوڵەت پابەندە بە داڕشتنی "بەرنامەی نیشتمانی بۆ پێگەیاندنی کادری دیجیتاڵی".

٦.٢. ئەم بەرنامەیە بریتی دەبێت لە پێداچوونەوەی بنەڕەتی بە پرۆگرامی خوێندنی کۆلێژەکانی پزیشکی و پەروەردەدا، بۆ دڵنیابوون لەوەی کە نەوەی نوێی پزیشکان و مامۆستایان خاوەنی کارامەیی تەواوی تەکنەلۆژی و هۆشیاریی ڕەوشتیی پێویستن.

٦.٣. دەوڵەت میکانیزمێکی بێبڕانەوە بۆ ڕاهێنان و نوێکردنەوەی زانستیی گشت کارمەندانی کەرتی تەندروستی و پەروەردە دادەمەزرێنێت، بۆ ئەوەی هەمیشە لە ئاستی پێشکەوتنە تەکنەلۆژییەکاندا بن.

حەوتەم: پەڕگاڵ وەک بزوێنەری داهێنانی نیشتمانی

٧.١. داتای کۆکراوە و بێناسنامەی نێو پەڕگاڵەکە، بە سامانێکی ستراتیژیی نەتەوەیی بۆ توێژینەوەی زانستی و داهێنان دادەنرێت.

٧.٢. بوارە ستراتیژییەکانی توێژینەوەی زانستی: قانوونێکی تایبەت، بە چاودێریی توندی "دەستەی باڵای سەرپەرشتیار"، چوارچێوەی بەکارهێنانی ئەم داتایانە لەلایەن زانکۆکان و ناوەندە نیشتمانییەکانەوە بۆ ئەم بوارانە ڕێک دەخات:

ئا. پێشخستنی زانستی پزیشکیی نەتەوەیی: لەوانە توێژینەوەی جینۆمی بۆ ناسینەوەی نەخۆشییە بۆماوەییەکان و گەشەپێدانی چارەسەری پزیشکیی تاکەکەسی.

ب. شیکردنەوەی دەرەنجامەکانی پەرگاڵی پەروەردە: بۆ داهێنانی شێوازی نوێ و کاریگەری فێرکردن کە لەگەڵ پێداویستییەکانی سەردەمدا بگونجێت.

پ. توێژینەوەی کۆمەڵایەتی و دەروونی: شیکردنەوەی داتا بۆ تێگەیشتن لە ئاراستەکانی تەندروستیی دەروونی، خۆشبژێویی کۆمەڵایەتی و کاریگەریی وارگێڕییە گشتییەکان لەسەر شارۆمەندان.

ت. گەشەپێدانی ژیریی دەستکردی خۆماڵی: بەکارهێنانی داتاکان بۆ دروستکردنی ئەلگۆریتم و چارەسەری تەکنەلۆژی کە لەگەڵ تایبەتمەندییەکانی کۆمەڵگەی کوردستاندا گونجاو بن.

هەشتەم: چوارچێوەی قانوونیی: بەرپرسیارێتی و هێڵە سوورەکان

٨.١. بنەماکانی کارپێکردن:

ئا. بنەمای شیکارهەڵگری: هەر بڕیارێکی خۆگەڕ کە کاریگەریی ڕاستەوخۆی لەسەر ژیانی شارۆمەندێک هەبێت، دەبێت بە تەواوی شیاوی ڕوونکردنەوە بێت بە زمانێکی سادە. نابێت هیچ بڕیارێکی چارەنووسساز لە "سندوقی ڕەش"ـی ئەلگۆریتمەوە سەرچاوە بگرێت.

ب. بنەمای پێداچوونەوەی مرۆیی: شارۆمەند مافی داخوازکردنی پێداچوونەوەی مرۆیی بۆ هەر بڕیارێکی خۆگەڕی چارەنووسساز هەیە، کە دەبێت لەلایەن پسپۆڕێکی شایستەوە ئەنجام بدرێت.

٨.٢. بەرپرسیارێتی و ڕێنەدراوکراوەکان:

ئا. بەرپرسیارێتیی ڕەهای دەوڵەت: دەوڵەت بەرپرسیارێتیی قانوونیی تەواوی هەر زیانێک هەڵدەگرێت کە لە ئەنجامی چەوتی سیستماتیک، بەد کارکردنی ئەلگۆریتمەکان یان دزەکردنی داتاوە بەر شارۆمەندان بکەوێت.

ب. هێڵە سوورە ڕەوشتییەکان: بەکارهێنانی داتای تەندروستی یان پەروەردەیی بۆ هەر جۆرە جیاکارییەکی کۆمەڵایەتی، ئابووری یان وارگێڕی، بە ڕەهایی ڕێنەدراوە و بە تاوانێکی قورس هەژمار دەکرێت.

نۆیەم: پەڕگاڵ وەک ئامرازی خۆڕاگریی نیشتمانی

٩.١. لە کاتی قەیرانە گەورەکاندا (وەک پەتای گشتگیر، کارەساتی سروشتی، یان دۆخی جەنگ)، "پەڕگاڵی یەکگرتووی ژیانی دیجیتاڵیی شارۆمەند" دەبێتە ئامرازێکی ستراتیژی بۆ خۆڕاگریی نیشتمانی.

٩.٢. دەوڵەت، لەژێر چاودێریی توندی قانوونییدا، دەتوانێت تواناکانی ئەم پەڕگاڵە بۆ ئەم مەبەستانە بەکار بهێنێت:

ئا. ناسینەوەی خێرای گرووپە مەترسیلەسەرەکان و گەیاندنی یارمەتیی پزیشکی و کۆمەڵایەتی.

ب. ڕێکخستنی سیستماتیکی دابەشکردنی سەرچاوە ژینەکییەکان وەک ڤاکسین و پێداویستییە پزیشکییەکان.

پ. مسۆگەرکردنی درێژەدارییەتی پرۆسەی فێرکردن لە ڕێگەی پلاتفۆرمی دیجیتاڵیی نیشتمانییەوە.

دەیەم: ڕەهەندی نێودەوڵەتی و دیپلۆماسیی دیجیتاڵی

١٠.١. کۆماری کوردستان کار دەکات بۆ ئەوەی ببێتە پێشەنگێکی جیهانی لە داڕشتنی ستانداردە ڕەوشتی و قانوونییەکانی بەکارهێنانی تەکنەلۆژیا لە بواری پەروەردە و تەندروستیدا و ئەم پەڕگاڵە پێشکەوتووە وەک بەشێک لە هێزی نەرمی خۆی بەکار دەهێنێت بۆ ناساندنی وێنەیەکی مۆدێرن و داهێنەرانەی کۆماری کوردستان بە جیهان.

١٠.٢. هەر ئاڵوگۆڕێکی داتای تەندروستی لەگەڵ وڵاتانی تر، تەنیا لە چوارچێوەی پەیماننامەی دوولایەنە و بە ڕەزامەندیی ئاگادارانەی شارۆمەندەوە دەبێت.