چوارچێوەی قانوونیی و ڕەوشتیی تەکنەلۆژیا

یەکەم: بنچینەی دەستووری

١.١. دەستوور، تەکنەلۆژیا وەک وزەیەکی ئامرازگەر دەناسێنێت کە دەبێت هەمیشە لەژێر ڕکێفی ویستمەندیی نەتەوەیی و ئامانجە باڵاکانی کۆماردا بێت؛ هەر بۆیە، هەر جۆرە داهێنان و بەکارهێنانێکی تەکنەلۆژیای پێشکەوتوو لە کوردستاندا، تەنیا لە ڕێگەی هاوسەنگییەکی ورد لە نێوان پێویستیی مۆدێرنیزم و پاراستنی گەوهەری ڕەوشتیی کۆمەڵگەدا ڕەوایەتیی قانوونیی وەردەگرێت.

١.٢. ئەرکی دەستووریی ئەم بەندە دامەزراندنی چوارچێوەیەکی قانوونیی و ڕەوشتیی تۆکمەیە کە هاوسەنگی لەنێوان هاندانی داهێنان و پاراستنی ماف و شکۆی مرۆڤدا ڕادەگرێت.

دووەم: وارگەی قانوونیی

٢.١. ئەم بەندە گشت تەکنەلۆژیا پێشکەوتووەکان دەگرێتەوە کە کاریگەریی بنەڕەتییان لەسەر ژیانی تاک، کۆمەڵگا و ئاسایشی نەتەوەیی هەیە، بەتایبەتی ژیریی دەستکرد، ئەندازیاریی بۆماوەیی و پەڕگاڵە خۆگەڕەکان.

٢.٢. ئەم بەندە بە هەمان شێوە ئەو تەکنەلۆژیایانەی داهاتووش دەگرێتەوە کە هێشتا دەرنەکەوتوون بەڵام کاریگەریی هاوشێوەیان دەبێت.

سێیەم: بنەما نەگۆڕەکانی بەکارهێنان

٣.١. کۆنترۆڵی واتاداری مرۆیی: هیچ پەڕگاڵێکی خۆگەڕ بۆی نییە بڕیاری کۆتایی لەسەر ژیان، ئازادی، یان سزای مرۆڤ بدات.

٣.٢. بەرپرسیارێتیی قانوونیی: بەرپرسیارێتیی قانوونیی هەر زیانێک دەکەوێتە ئەستۆی دیزاینەر، بەرهەمهێنەر یان بەکارهێنەری مرۆیی.

٣.٣. پاراستنی شوناسی مرۆیی: هەر تەکنەلۆژیایەک کە ببێتە هۆی شێواندنی بنەڕەتیی شوناس یان ویستمەندیی ئازادی مرۆڤ، بەکارهێنانی ڕێنەدراوە.

٣.٤. ڕێنەدراوکردنی جیاکاری: نابێت ئەلگۆریتمەکان ببنە هۆی دروستکردنی جیاکاریی ناقانوونیی.

٣.٥. ڕوونایەتی و شیکارهەڵگری: دەبێت لۆژیکی کارکردنی ئەو ئەلگۆریتمانەی کە کاریگەریی ژینەکییان هەیە، شیاوی پشکنین و ڕوونکردنەوە بێت.

٣.٦. پاراستنی مافی تایبەتمەندی: دەبێت تەکنەلۆژیاکان لەسەر بنەمای "پاراستنی تایبەتمەندی لە دیزایندا" بنیات بنرێن و کۆکردنەوەی داتا بۆ کەمترین ئاستی پێویست سنووردار بکرێت.

چوارەم: دەسەڵاتی نیشتمانیی ڕێکخەری تەکنەلۆژیا

٤.١. "دەسەڵاتی نیشتمانیی ڕێکخەری تەکنەلۆژیا" وەک دامەزراوەیەکی دەستووریی سەربەخۆ دادەمەزرێت.

٤.٢. ئەرکە بنەڕەتییەکانی ئەم دەسەڵاتە بریتین لە:

ئا. دانانی ستانداردی نیشتمانی بۆ سەلامەتی، ئاسایش و ڕەوشتی تەکنەلۆژیا پێشکەوتووەکان.

ب. مۆڵەتبەخشین بە بەکارهێنانی ئەو تەکنەلۆژیایانەی کە مەترسیی بەرزیان هەیە.

پ. پشکنینی دەوریی ئەلگۆریتمەکان بۆ دڵنیابوون لە پابەندبوونیان بە بنەماکانی دەستوورەوە.

ت. لێکۆڵینەوە لەو ڕووداوانەی کە بەهۆی تەکنەلۆژیاوە زیان بە شارۆمەندان دەگەیەنن.

ج. پێشکەشکردنی ڕاپۆرتی ساڵانە بە دەسەڵاتی قانووندانان.

پێنجەم: مافەکانی شارۆمەند

٥.١. هەر شارۆمەندێک مافی وەرگرتنی ڕوونکردنەوەی ڕوون لەسەر هەر بڕیارێکی ئەلگۆریتمی هەیە کە کاریگەریی لەسەر ژیانی هەبێت.

٥.٢. مافی داخوازکردنی پێداچوونەوەی مرۆیی بۆ هەر بڕیارێکی خۆگەڕی چارەنووسساز هەیە.

٥.٣. مافی تۆمارکردنی سکاڵا لە دادگای تایبەتمەند دژی بڕیارە ئەلگۆریتمییەکان پارێزراوە.

٥.٤. مافی ئاگاداربوونەوەی هەیە کاتێک کارلێک لەگەڵ پەڕگاڵێکی ژیریی دەستکرد دەکات، نەک مرۆڤ.

شەشەم: ئاسایشی نەتەوەیی

٦.١. دەوڵەت مافی هەیە تەکنەلۆژیا پێشکەوتووەکان بۆ مەبەستی پاراستنی ئاسایشی نەتەوەیی و بەرگریی نیشتمانی بەکاربهێنێت.

٦.٢. بەکارهێنانی تەکنەلۆژیا لەم بوارە هەستیارەدا تەنیا بە فەرمانی سەرکۆمار و لەژێر چاودێریی کۆڕی باڵای ئاسایشی نەتەوەییدا دەبێت.

٦.٣. بەکارهێنانی ئەم تەکنەلۆژیایانە دەبێت بە ڕەبەقی لەگەڵ قانوون نێودەوڵەتییە مرۆییەکاندا بگونجێت.

حەوتەم: هاوکاریی نێودەوڵەتی و سەربەخۆیی تەکنەلۆژی

٧.١. کۆماری کوردستان کار بۆ بنیاتنانی هاوپەیمانیی ستراتیژی لەگەڵ ئەو دەوڵەتانەدا دەکات کە پێشەنگن لە بواری تەکنەلۆژیادا.

٧.٢. هیچ ڕێککەوتنێکی نێودەوڵەتی لەم بوارەدا نابێت سەربەخۆیی تەکنەلۆژی یان ئاسایشی نەتەوەیی کۆماری کوردستان بخاتە مەترسییەوە.

٧.٣. دەوڵەت وارگێڕییەکی چالاک بۆ ڕێگریکردن لە دروستبوونی پشتبەستنی تەکنەلۆژی بە هێزی دوژمنکار پەیڕەو دەکات.

هەشتەم: چوارچێوەی قانوونیی تایبەتمەند

٨.١. وردەکاریی ڕاییکردنی ئەم بەندە بەپێی قانوونێکی تایبەت ڕێکدەخرێت.

٨.٢. ئەم قانوونە دەبێت بە شێوەیەکی دەوری، لانیکەم هەر پێنج ساڵ جارێک، پێداچوونەوەی بۆ بکرێت بۆ دڵنیابوون لەوەی کە لەگەڵ پێشکەوتنە خێراکانی تەکنەلۆژیادا هاوتەریبە.