پاراستنی شوناسی نەتەوەیی و بەرەنگاری ئایدیۆلۆژیای هەڵوەشێنەر

کۆماری کوردستان لەسەر بنەمای یەکپارچەیی کوردستان وەک جەستەی نەتەوەی کورد و شوناسی نیشتمانیی یەکگرتوو دامەزراوە. دەوڵەت ئەرکدارە بە پاراستنی ئاسایشی کۆمەڵایەتی و یەکێتیی واتایی نیشتمان لە هەر جۆرە ئایدیۆلۆژیا و بزووتنەوەیەک کە لەژێر پەردەی "دادپەروەریی کۆمەڵایەتی" یان "مافی گرووپەکان"، ئامانجیان کەرتکردنی نەتەوە، شێواندنی ڕاستەواییە زانستییەکان و تێکدانی هاوسەنگیی سروشتیی مرۆڤ بێت.

یەکەم: پێناسی هەڕەشەکان و نەهێڵکردنی ناسنامەگەرایی وارگێڕی

١.١. دەوڵەت هەر جۆرە گوتار و بزووتنەوەیەک کە پشت بە "وارگێڕیی ناسنامە" دەبەستێت بە مەبەستی دابەشکردنی شارۆمەندان بۆ سەر گرووپی بچووک و دژبەیەک لەسەر بنەمای ڕەگەز، ئارەزووی سێکسی، یان هەر جیاکارییەکی تر کە یەکێتیی نەتەوەیی بخاتە مەترسییەوە، وەک "ئایدیۆلۆژیای هەڵوەشێنەر" دەناسێنێت.

١.٢. پەرەپێدانی ئەو چەمکە دەستکردانەی "دادپەروەریی کۆمەڵایەتی" کە ئامانجیان سزادانی سیستماتیکی توێژە بەرهەمهێنەرەکانی کۆمەڵگا یان دروستکردنی هەستی "قوربانیبوون"ـی بەردەوام بێت، بە هەوڵێک بۆ داڕزانی ورەی نەتەوەیی و تێکدانی پەڕگاڵی گشتی هەژمار دەکرێت.

١.٣. شێواندنی بە مەبەستی ڕاستەواییە بایۆلۆژی و زانستییەکان بە مەبەستی ئەندازیاریی کۆمەڵایەتی و وارگێری، پێشێلکاریی توندی ئەم دەستوورەیە.

١.٤. ئەرکی دەوڵەتە کە بێلایەنیی پانتاییە گشتییەکان بپارێزێت و ڕێگری لەوە بکات کە دامەزراوە فەرمییەکان ببنە سەکۆی بانگەشە بۆ ئەم جۆرە ئایدیۆلۆژیایانە.

دووەم: پاراستنی نەوەی نوێ و پەروەردەی شوناس-تەوەر

٢.١. پەڕگاڵی پەروەردەی نیشتمانی تەنیا لەسەر بنەمای زانستی ئۆبژێکتیڤ، ڕاستەوایی بایۆلۆژی و بەها باڵاکانی نەتەوە دادەڕێژرێت؛ تێکەڵکردنی هەر ناوەڕۆکێکی فێركاری کە هانی "ناسنامەگەرایی تێکدەر" یان گومانخستنە سەر شوناسی سروشتیی مرۆڤ بدات، بە توندی ڕێنەدراوە.

٢.٢. قوتابخانە و زانکۆکان ئەرکدار دەکرێن بە جەختکردنەوە لەسەر "شوناسی نەتەوەیی یەکگرتوو" وەک تاکە چوارچێوەی بەدیهێنانی دادپەروەریی ڕاستەقینە، دوور لە ململانێی گرووپە ناسنامەییەکان.

٢.٣. دەوڵەت پابەندە بە پاراستنی منداڵان لە هەر جۆرە "ئاڕاستەکردنێکی ئایدیۆلۆژی" کە پێش گەیشتن بە تەمەنی قانوونیی و پێگەیشتنی ئاوەزیی، دەستکاریی تێڕوانینیان بۆ ڕەگەز و سروشتی مرۆیی بکات.

سێیەم: داراییکردنی بیانی و ئەندازیاریی کۆمەڵایەتی

٣.١. وەرگرتنی هەر جۆرە یارمەتییەک لە لایەنی بیانی یان (NGO) نێودەوڵەتییەکان بە مەبەستی بڵاوکردنەوەی ئایدیۆلۆژیای ناسنامەگەرایی و دروستکردنی لێکترازانی کۆمەڵایەتی لە کوردستان، بە تاوانی "دەستێوەردانی ستراتیژی" هەژمار دەکرێت.

٣.٢. دەوڵەت مافی هەیە چاودێریی وردی گشت ئەو بودجانە بکات کە لە دەرەوە بۆ کایەی "کولتووری و کۆمەڵایەتی" دێن، و هەر پڕۆژەیەک کە ئامانجی گۆڕینی سیستماتیکی بەها نەتەوەیی و بایۆلۆژییەکان بێت، دەستبەجێ ڕادەگیرێت.

چوارەم: پاراستنی خێزان و یەکپارچەیی جەستەیی

٤.١. کۆماری کوردستان دان بە "خێزان"ـدا دەنێت وەک یەکەیەکی سروشتی و بنەڕەتیی کۆمەڵگا کە لە یەکگرتنی ژن و پیاو پێک دێت؛ پاراستنی شکۆ و سەقامگیریی ئەم یەکەیە ئەرکێکی باڵای ئاسایشی نەتەوەییە.

٤.٢. ئەنجامدانی هەر جۆرە پڕۆسەیەکی پزیشکی، کیمیایی یان نەشتەرگەریی گۆڕینی ڕەگەز بۆ کەسانی خوار تەمەنی قانوونیی، بە تاوانێکی قورسی تێکدانی جەستەی مرۆڤ هەژمار دەکرێت و بکەرانی بە توندترین شێوە سزا دەدرێن.

٤.٣. دەوڵەت ڕێگری دەکات لە هەر جۆرە هەوڵێکی قانوونیی یان کارگێڕی کە ئامانجی بێبایەخکردنی پێگەی دایکایەتی و باوکایەتی بێت لە پێناو تێۆرە ناسنامەییە دەستکردەکاندا.

پێنجەم: وەڵامدەرەوەیی دەستووری

٥.١. هەر بەرپرسێکی دەوڵەتی کە دەسەڵاتەکەی بەکار بهێنێت بۆ سەپاندنی ئەجێندای گرووپە ناسنامەییەکان بەسەر بەرژەوەندیی گشتیی نەتەوەدا، ڕووبەڕووی لێپرسینەوە دەبێتەوە.

٥.٢. دادگای باڵا سەرچاوەی کۆتاییە بۆ دیاریکردنی ئەوەی ئایا وارگێڕییەک یان قانوونێک دەچێتە خانەی "دادپەروەریی ڕاستەقینە" یان خانەی "ناسنامەگەرایی تێکدەر".