پاراستنی ئابووریی نەتەوەیی

سنوورە دەستوورییەکانی چالاکیی ئابووری دیاری دەکرێن و ئەو کردەوانە پێناسە دەکرێن کە بە تاوانی قورس دژی ئاسایشی نەتەوەیی و بەرژەوەندیی گشتی دادەنرێن. بنەمای سەرەکی ئەوەیە کە ئازادیی ئابووری لە چوارچێوەی بەرپرسیارێتیی نیشتمانیدا ڕایی دەکرێت.

یەکەم: سنوورە بنەڕەتییەکانی چالاکیی ئابووری

١.١. ئازادیی چالاکیی ئابووری بەندە بە پاراستنی بەرژەوەندییە باڵاکانی دەوڵەت و کۆمەڵگاوە. هەر جۆرە چالاکییەکی ئابووری کە ببێتە هۆی زیانگەیاندنی ڕاستەوخۆ یان ناڕاستەوخۆ بە یەکێک لەم بوارانەی خوارەوە، بە توندی نەهێڵراوە و بە تاوان هەژمار دەکرێت:

ئا. ئاسایشی نەتەوەیی: هەر چالاکییەکی ئابووری کە ببێتە هۆی کەوتنی کەرتە ستراتیژییەکانی وڵات (وەک وزە، ئاو، پەیوەندییەکان، پەرگاڵی بانکی و پیشەسازیی بەرگری) بۆ ژێر کۆنترۆڵی هێزی بیانیی دوژمنکار، یان دروستکردنی پشتبەستنێکی ستراتیژی کە سەروەریی نەتەوەیی بخاتە مەترسییەوە.

ب. تەندروستیی گشتی: بەرهەمهێنان، هاوردەکردن، یان بازرگانیکردن بە هەر کاڵا، خۆراک، یان دەرمانێکی ساختە و چلۆنایەتی نزم کە زیان بە تەندروستیی جەستەیی و دەروونیی شارۆمەندان بگەیەنێت، یان هەر چالاکییەک کە بە شێوەیەکی سیستماتیک ببێتە هۆی تێکدانی ئارامی و سەقامگیریی دەروونیی کۆمەڵگا.

پ. ژینگەی کوردستان: هەر چالاکییەک کە ببێتە هۆی تێکدانی هاوسەنگیی ئیکۆلۆژی، لەناوچوونی فرەچەشنیی بایۆلۆژی، یان پیسکردنی خاک، ئاو و هەوای کوردستان بە شێوەیەکی نەگەڕاوە.

دووەم: ڕێنەدراوکردنی بەکارهێنانی ئابووری بۆ کاری دژە-نیشتمانی

٢.١. بەکارهێنانی توانا و دامەزراوە ئابوورییەکان وەک ئامرازێک بۆ لاوازکردنی دەوڵەت، بە ناپاکییەکی گەورە دادەنرێت. بە توندی نەهێڵراوە کە کۆمپانیا و دامەزراوە ئابوورییەکان یەکێک لەم کارانە ئەنجام بدەن:

ئا. پاڵپشتیی دارایی دوژمن: پاڵپشتیکردنی دارایی یان لۆجستیکیی هەر گرووپ، پارت، یان لایەنێکی ناوخۆیی یان دەرەکی کە دژایەتیی سەروەریی نەتەوەیی و بەرژەوەندییەکانی کۆماری کوردستان دەکات.

ب. کارکردن وەک پاشکۆی ئابووریی بیانی: کارکردن وەک پاشکۆی ئابووری یان ئامرازی فشار بۆ دەوڵەتێکی بیانی دژی بەرژەوەندییە باڵاکانی کوردستان.

پ. تێکدانی ئابووریی ناوخۆ: ئەنجامدانی کردەوەی ئابووریی تێکدەرانە بە مەبەستی دروستکردنی قەیرانی ئابووری، تێکدانی بازاڕ، یان لاوازکردنی بەهای دراوی نیشتمانی.

سێیەم: بەرپرسیارێتی و سزای قانوونیی

٣.١. هەر کۆمپانیایەک، دامەزراوەیەک، یان تاکێک کە یەکێک لەو بنەمایانەی لەم بەندەدا هاتووە پێشێل بکات، ڕووبەڕووی توندترین سزای قانوونیی دەبێتەوە.

٣.٢. بەرپرسیارێتیی قانوونیی هەم خودی کۆمپانیاکە (وەک کەسایەتیی قانوونیی) و هەم خاوەن و بەڕێوەبەرە سەرەکییەکانی (وەک کەسایەتیی سروشتی) دەگرێتەوە.

٣.٣. سزاکان دەکرێت هەڵوەشاندنەوەی مۆڵەتی کار، دەستبەسەراگرتنی تەواوی سامان و مڵک، و دادگاییکردنی خاوەن و بەڕێوەبەرانی بە تاوانی قورسی دژ بە ئاسایشی نەتەوەیی لەخۆبگرێت.