دەسەڵات بەسەر سامانە سروشتییەکاندا

سامانە سروشتییەکانی کوردستان مڵکی ڕەهای نەتەوەی کورد و ئەمانەتێکی پیرۆزن لە دەستی نەوەی ئێستادا بۆ نەوەکانی داهاتوو. ئەم بەندە چوارچێوەی دەستووریی سەروەریی نەتەوەیی بەسەر ئەم سامانانەدا دادەڕێژێت و میکانیزمی بەڕێوەبردنیان لە ڕاژەی ئاسایشی نەتەوەیی و گەشەی ڕاوەستاودا دیاری دەکات.

یەکەم: خاوەندارێتیی ڕەها و دانەبڕاوی نەتەوەیی

١.١. سەرجەم سامانە سروشتییەکان، چ ئەوانەی لەسەر خاکن و چ ئەوانەی لەژێر خاکدان، لەنێو تەواوی وارگەی مێژوویی کوردستاندا، لەوانە نەوت، گاز، ئاو، کانزا ستراتیژییەکان، و دارستانەکان، مڵکی ڕەها، دانەبڕاو و دەستلێهەڵنەگیراوی نەتەوەی کوردن.

١.٢. دەوڵەتی کۆماری کوردستان وەک تاکە پاسەوان و سپێردەداری ئەم سامانە نەتەوەییە، ئەرکی بەڕێوەبردن، پاراستن و گەشەپێدانی لە ئەستۆدایە، بە نوێنەرایەتیی نەوەکانی ڕابردوو، ئێستا و داهاتوو.

دووەم: بنەماکانی بەکارهێنان و وەبەرهێنان

٢.١. بەکارهێنان و وەبەرهێنان لە سامانە نەتەوەییەکاندا، تەنیا بەپێی "قانوونی ستراتیژیی سامانە نیشتمانییەکان" دەبێت.

٢.٢. ئەم قانوونە لەسەر ئەم بنەما نەگۆڕانەی خوارەوە دادەڕێژرێت:

ئا. ڕوونایەتیی تەواو لە گشت قۆناغەکانی گرێبەست، بەرهەمهێنان و داهاتدا.

ب. مسۆگەرکردنی بەرژەوەندیی باڵای نەتەوەیی و بەکارهێنانی داهاتەکان بۆ بنیاتنانی ئابوورییەکی فرەبناغە.

پ. پابەندبوونی ڕەها بە بەرزترین ستانداردەکانی پاراستنی ژینگە و کەمکردنەوەی زیانەکان.

ت. دابینکردنی دادی نێوان نەوەکان، لە ڕێگەی گۆڕینی سامانی کاتی بۆ سەرمایەی هەردەمیی.

سێیەم: سندوقی سەربەخۆیی بۆ نەوەکانی داهاتوو

٣.١. بە مەبەستی بەڕێوەبردنی ژیرانەی داهاتەکان، "سندوقی سەربەخۆیی بۆ نەوەکانی داهاتوو" دادەمەزرێت.

٣.٢. بەشێکی دیاریکراوی داهاتی فرۆشتنی سامانە سروشتییەکان، کە بە قانوون ڕێکدەخرێت، دەخرێتە ئەم سندوقەوە و بۆ ئەم ئامانجانە بەکاردەهێنرێت:

ئا. سەقامگیرکردنی ئابووریی نیشتمانی لەبەرامبەر هەڵبەز و دابەزی نرخی جیهانیدا.

ب. وەبەرهێنانی ستراتیژی بۆ نەوەکانی داهاتوو، بەتایبەتی لە بواری ژێرخانی تەکنەلۆژی، پیشەسازیی پێشکەوتوو و توێژینەوەی زانستیدا.

٣.٣. بەڕێوەبردنی ئەم سندوقە لەلایەن فەرمانگەیەکی سەربەخۆ و پیشەییەوە دەبێت و دەکەوێتە ژێر چاودێریی وردی مەکۆی نیشتمانی و دامەزراوەی باڵای چاودێریی داراییەوە.

چوارەم: چوارچێوەی دەستووریی گرێبەستە نێودەوڵەتییەکان

٤.١. هەر گرێبەستێکی نێودەوڵەتی بۆ گەڕان و دەرهێنانی سامانە سروشتییەکان، دەبێت ئەم مەرجە دەستوورییانەی تێدا بێت:

ئا. دەبێت بە تەواوی ڕووەن بێت و پوختەیەکی گشتیی بۆ ڕای گشتی بڵاوبکرێتەوە.

ب. پێویستی بە پەسەندکردنی پێشوەختەی کۆڕی باڵای وزەی نیشتمانی و چاودێریی کۆتایی دەسەڵاتی قانووندانان هەیە.

پ. نابێت بە هیچ شێوەیەک سەربەخۆیی کوردستان و باڵادەستیی قانوونەکانی وڵات بخاتە ژێر پرسیارەوە و دەبێت بە ڕوونی دان بە خاوەندارێتیی ڕەهای نەتەوەدا بنێت.