دۆکترینی بەرگریی چالاک و پاراستنی پێشوەختە

فەلسەفەی بەرگری لە کۆماری کوردستاندا لەسەر بنەمای خۆپاراستنی پاسیڤ و چاوەڕوانیکردنی هەڕەشە دانەمەزراوە، بەڵکو ئەرکێکی ژینەکی، دینامیکی و بێوچانی دەستووریی دەوڵەتە بۆ مسۆگەرکردنی مانەوە و پاراستنی بەرژەوەندییە باڵاکانی نەتەوە لە جیهانێکی پڕ گۆڕانکاریدا. لەسەر ئەم بنەمایە، دەوڵەت دۆکترینی "بەرگریی چالاک" پەیڕەو دەکات بۆ پووچەڵکردنەوەی پێشوەختەی هەڕەشەکان، پێش ئەوەی بگۆڕدرێن بۆ مەترسیی بوونایەتی.

یەکەم: پێناسەی دۆکترینی بەرگریی چالاک

١.١. دۆکترینی بەرگریی چالاک، دەسەڵاتی دەستووری دەبەخشێتە دامەزراوە پەیوەندیدارەکانی دەوڵەت، لەوانە هێزی بەرگریی نیشتمانی، دەزگا هەواڵگرییەکان و یەکە تایبەتمەندەکان، بۆ گرتنەبەری گشت ڕێکارێکی پێویستی هەواڵگری، دیپلۆماسی، ئەلیکترۆنی و سەربازی، بە ئامانجی:

ئا. ناسینەوە، شیکردنەوە و بەدواداچوونی وردی ئەو هەڕەشانەی کە چ لەناوخۆ یان لە دەرەوەی سنوورەکانەوە، مەترسیی ڕاستەقینە بۆ سەر ئاسایشی نەتەوەیی، سەروەریی، یان بەرژەوەندییە ژینەکییەکانی کۆمار دروست دەکەن.

ب. پووچەڵکردنەوە و پەکخستنی پیلان، چالاکی و ژێرخانی ئەو هێزە دوژمنکارانە (چ دەوڵەتی و چ نادەوڵەتی) کە ئامانجیان زیانگەیاندنە بە دەوڵەت، پێش ئەوەی بگەنە قۆناغی ڕاییکردنی کرداری.

پ. لەناوبردنی سەرچاوە و توانای هەڕەشەکان لە هەر شوێنێک بن، کاتێک مەترسییەکی مسۆگەر و ڕاستەوخۆ بۆ سەر ژیانی شارۆمەندان، یەکپارچەیی وڵات، یان سەقامگیریی پەڕگاڵی دەستووریی کۆمار دروست دەکەن.

دووەم: مەرجە دەستوورییەکانی ڕاییکردن

٢.١. ڕاییکردنی دۆکترینی بەرگریی چالاک، بەتایبەت هەر کردەوەیەکی سەربازی لە دەرەوەی سنوورەکانی وڵات، دەبێت بە توندی پابەندی ئەم مەرجە دەستوورییانەی خوارەوە بێت:

ئا. دەبێت لەسەر بنەمای بەڵگەی هەواڵگریی ڕەتنەکراوە بێت کە بوونی هەڕەشەیەکی مسۆگەر و ڕاستەوخۆ بسەلمێنێت.

ب. دەبێت بڕیاری کۆتایی لەلایەن سەرکۆمارەوە، وەک فەرماندەی گشتیی باڵای هێزە چەکدارەکان، و لەسەر ڕاسپاردەی فەرمیی "کۆڕی باڵای ئاسایشی نەتەوەیی" دەربچێت.

پ. دەبێت کردەوەکە بە شێوەیەکی توند هاوسەنگ بێت لەگەڵ قەبارەی هەڕەشەکەدا و گشت ڕێکارێکی پێویست بگیرێتەبەر بۆ ڕێگریکردن لە زیانگەیاندن بە کەسانی ناسەربازی و ژێرخانی ژیاری.

ت. دەبێت ڕاییکردنی کردەوەکە لەگەڵ بنەماکانی قانوونی نێودەوڵەتی و قانوونەکانی ململانێی چەکداریدا بگونجێت.

سێیەم: پانتایی گشتگیری دۆکترینەکە

٣.١. دۆکترینی بەرگریی چالاک تەنیا بواری سەربازیی کلاسیک ناگرێتەوە، بەڵکو بە شێوەیەکی گشتگیر ئەم بوارانەی خوارەوەش لەخۆدەگرێت:

ئا. بەرگریی ئەلیکترۆنی و پووچەڵکردنەوەی هێرشە ئەلیکترۆنییەکان بۆ سەر ژێرخانە ژینەکییەکانی وڵات.

ب. بەرەنگاربوونەوەی شەڕی زانیاری و پڕوپاگەندەی دوژمنکارانە کە ئامانجی تێکدانی ورەی نەتەوەیی و سەقامگیریی کۆمەڵایەتی بێت.

پ. پاراستنی ژێرخانە ستراتیژییە ئابووری و تەکنۆلۆژییەکان لە کردەوەی تێکدەرانە.

ت. بەرەنگاربوونەوەی هەر هەوڵێکی ڕێکخراو بۆ دروستکردنی پشێوی و تێکدانی پەڕگاڵی گشتی.

چوارەم: چاودێریی دەستووری و چوارچێوەی قانوونیی

٤.١. سەرکۆمار پابەندە بە ئاگادارکردنەوەی دەستبەجێی سەرۆکایەتیی هەردوو مەکۆی نیشتمانی و مەکۆی ژیران لە هەر کردەوەیەکی گەورەی سەربازی کە لە چوارچێوەی ئەم دۆکترینەدا ئەنجام دەدرێت.

٤.٢. قانوونێکی تایبەت، وردەکاریی ڕێکارەکانی بڕیاردان، میکانیزمەکانی چاودێری، و سنووری دەسەڵاتەکان لە چوارچێوەی دۆکترینی بەرگریی چالاکدا ڕێکدەخات.