ئەرشیڤی نەتەوەیی و کتێبخانەی نیشتمانی

دەوڵەت لەسەر ئەو ڕاستەواییە نەگۆڕە دادەمەزرێت کە نەتەوەکان لەسەر یادەوەری و زانین بونیاد دەنرێن. دامەزراندنی ئەرشیڤی نەتەوەیی وەک "ئاوەزی دەوڵەت" و کتێبخانەی نیشتمانی وەک "یادەوەریی نەتەوە"، ئەرکێکی دەستووریی ژینەکی و پرەنسیپێکی بنەڕەتیی دەوڵەتداریی کۆماری کوردستانە. ئەم دوو دامەزراوەیە قەڵای پاراستنی شوناس و سەکۆی بەرهەمهێنانی هێزن.

یەکەم: ئەرشیڤی نەتەوەیی کوردستان: پاسەوانی یادەوەریی دەوڵەت

١.١. بۆ پاراستنی ڕەسەنایەتیی مێژوویی و بەڵگەنامەیی نەتەوە و دەوڵەت، ئەرشیڤی نەتەوەیی کوردستان دادەمەزرێت.

١.٢. ئەرکە بنەڕەتییەکانی ئەرشیڤی نەتەوەیی بریتین لە:

ئا. کۆکردنەوەی سیستماتیکی گشت بەڵگەنامە فەرمی و نافەرمییەکان کە پەیوەندییان بە ژیان و خەباتی نەتەوەی کورد و دامەزراوەکانییەوە هەیە، لەوانە:

١. بەڵگەنامەکانی دامەزراوەکانی دەوڵەت لە هەموو ئاستەکاندا.

٢. پەیماننامە نێودەوڵەتییەکان و ڕێککەوتنە دیپلۆماسییەکان.

٣. نەخشە مێژوویی و جوگرافییەکانی کوردستان.

٤. ئەرشیڤی پارتە وارگێڕییەکان، ڕێکخراوەکان و کەسایەتییە نیشتمانییەکان.

٥. ئەرشیڤی دەنگی و بینراو، وەک تۆماری گەواییدەران لەسەر تاوانەکانی جینۆساید.

ب. ئەرشیڤی نەتەوەیی، بەپێی قانوون، دەسەڵاتی قانوونیی پابەندکەری هەیە بۆ فەرمانکردن بە گشت دامەزراوەیەکی دەوڵەتی و گشتی بۆ ڕادەستکردنی دەوریی بەڵگەنامەکانیان بەپێی ئەو ستانداردانەی کە ئەرشیڤ دیاری دەکات.

دووەم: کتێبخانەی نیشتمانیی کوردستان: مەکۆی ئاوەزیی نەتەوە

٢.١. بۆ بنیاتنانی کۆمەڵگایەکی زانین-تەوەر، کتێبخانەی نیشتمانیی کوردستان دادەمەزرێت.

٢.٢. ئەرک و ئامانجەکانی بریتین لە:

ئا. کۆکردنەوەی پاشماگی هزریی: کۆکردنەوەی گشت بەرهەمێکی نووسراو، دەنگی و بینراو کە لە کوردستان دەردەچێت، لەگەڵ گرنگترین بەرهەمە هزری و زانستییەکانی جیهان.

ب. پەرەپێدانی کولتووری خوێندنەوە: کارکردن وەک ناوەندێکی نیشتمانی بۆ هاندانی خوێندنەوە و بەرزکردنەوەی ئاستی هۆشیاریی گشتی.

پ. ژێرخانی زانستیی نەتەوەیی: دابینکردنی دەستگەیشتن بە بنکەی داتای زانستی و ئەکادیمیی جیهانی بۆ گشت زانکۆکان و ناوەندەکانی توێژینەوە.

ت. ئەرکی بەرهەمهێنانی "بیبلیۆگرافیای نیشتمانی" کە بریتییە لە لیستی فەرمی و گشتگیری هەموو بڵاوکراوەکانی وڵات.

سێیەم: پێگەی قانوونیی، سەربەخۆیی و بەڕێوەبردن

٣.١. ئەرشیڤی نەتەوەیی و کتێبخانەی نیشتمانی، دوو دامەزراوەی دەستووریی سەربەخۆن، خاوەنی کەسایەتیی قانوونیی و سەربەخۆیی تەواوی کارگێڕی و دارایین.

٣.٢. ئەم دوو دامەزراوەیە ڕاستەوخۆ لەژێر چاودێریی دەسەڵاتی قانوونداناندان و لە دەستێوەردانی دەسەڵاتی ڕایەدار پارێزراون.

٣.٣. دەوڵەت پابەندە بە دابینکردنی بودجەی شایستە و توانای مرۆیی پسپۆڕ بۆیان، بۆ دڵنیابوون لەوەی کە ئەرکەکانیان بە باشترین شێوە ڕادەپەڕێنن.

چوارەم: دەسەڵاتە قانوونییەکان و سپاردنی قانوونیی

٤.١. قانوون میکانیزمێکی ڕوون بۆ "لابردنی پۆلێنی نهێنی" لەسەر ئەو بەڵگەنامە مێژووییانەی ئەرشیڤی نەتەوەیی دادەنێت کە دوای تێپەڕبوونی ماوەیەکی قانوونیی دیاریکراو، چیتر هەڕەشە بۆ سەر ئاسایشی نەتەوەیی دروست ناکەن.

٤.٢. دەوڵەت پابەندە بە دەرکردنی قانوونی "سپاردنی قانوونیی" کە هەموو بڵاوکەرەوەیەک ناچار دەکات دانەیەک یان زیاتر لە هەر بەرهەمێکی چاپکراو یان دیجیتاڵی، بە شێوەیەکی بێبەرامبەر ڕادەستی کتێبخانەی نیشتمانی بکات.

پێنجەم: باڵادەستیی دیجیتاڵی و یادەوەریی نەتەوەیی دیجیتاڵ

٥.١. ئەرشیڤی نەتەوەیی و کتێبخانەی نیشتمانی پێکەوە "یادەوەریی نەتەوەیی دیجیتاڵ" بنیات دەنێن، کە وەک بەشێکی دانەبڕاو لە ژێرخانی "دەوڵەتی ژیر" دادەنرێت.

٥.٢. ئامانج لەم کارە، مسۆگەرکردنی باڵادەستیی زانیاریی نەتەوەیی، پاراستنی لەبەرامبەر هەر کارەساتێک یان هێرشێکی ئەلیکترۆنی، و دابینکردنی دەستگەیشتنی ئاسانە بۆ گشت شارۆمەندان.

٥.٣. دەوڵەت ئەرکدارە بە دابینکردنی پێشکەوتووترین ژێرخانی تەکنەلۆژی بۆ پاراستن و بەڕێوەبردنی ئەم سامانە دیجیتاڵییە.

شەشەم: ئەرکی پیرۆز و پاراستنی هەردەمیی

٦.١. پاراستنی ئەم دوو دامەزراوەیە و سامانەکانیان، ئەرکێکی پیرۆز و نیشتمانییە.

٦.٢. هەر جۆرە هەوڵێک بۆ لەناوبردن، شێواندن، دزین، یان کەمتەرخەمی کردن لە پاراستنی بەڵگەنامە و بەرهەمەکانیان، بە تاوانێکی قورسی دژ بە یادەوەریی مێژوویی و ئاوەزیی نەتەوەیی هەژمار دەکرێت و سزاکەی نەبەخشراوە.