لێپرسینەوە و سزادانی دادوەران و داخوازکارانی گشتی

دادوەران و داخوازکارانی گشتی وەک هەموو شارۆمەندانی کوردستان، لەبەرامبەر قانووندا بەرپرسیارن. بەڵام بە لەبەرچاوگرتنی پێگەی تایبەتیان و بۆ پاراستنی سەربەخۆیی دەسەڵاتی دادوەریی و دەزگای داخوازکاریی گشتی، پڕۆسەی لێپرسینەوە و سزادانیان بە شێوازێکی تایبەت و لە چوارچێوەی قانووندا ڕێکدەخرێت، کە هاوسەنگییەک لە نێوان بەرپرسیارێتی و سەربەخۆییدا دابین دەکات.

یەکەم: دەسەڵاتی لێپرسینەوە و سزادان

لێپرسینەوە لە دادوەران و داخوازکارانی گشتی و سزادانیان تەنیا لەلایەن ئەنجومەنی باڵای دادوەرییەوە یان لیژنەیەکی تایبەتمەند و سەربەخۆ لەناو ئەم ئەنجومەنەدا بەپێی قانوونی تایبەت بە لێپرسینەوەی دادوەران و داخوازکارانی گشتی ئەنجام دەدرێت.

دووەم: بنەمای لێپرسینەوە و جۆری سەرپێچییەکان

٢.١. لێپرسینەوە و سزادان تەنیا لە باریی سەلماندنی یەکێک لەم سەرپێچییە جددییانە ڕێگەپێدراوە:

ئا. پێشێلکاریی واتاداری قانوونیی لە ئەنجامدانی ئەرکەکانیاندا یان لادان لە بنەماکانی دەستوور و قانوون.

ب. پێشێلکردنی بنەماکانی پاکڕەوشتیی پیشەیی یان ڕەوشتی کە لەگەڵ شکۆی پۆستەکەیاندا نەگونجێت.

پ. بەد بەکارهێنانی دەسەڵات یان گەندەڵی.

ت. لادان لە بێلایەنیی پێویست لە ئەنجامدانی ئەرکەکانیاندا.

ج. نەخۆشیی درێژخایەن یان ناتەواویی جەستەیی یان دەروونی کە کاریگەری لەسەر توانای ئەنجامدانی ئەرکەکانیان دابنێت و بەپێی ڕاپۆرتی لیژنەی پزیشکیی پسپۆڕ پشتڕاست کرابێتەوە.

سێیەم: پڕۆسەی لێپرسینەوە و مافی بەرگریی

٣.١. پڕۆسەی لێپرسینەوە دەبێت دادپەروەرانە، ڕووەن، و بەپێی قانوون بێت.

٣.٢. دادوەر یان داخوازکارە گشتییەکە کە لێپرسینەوەی لێدەکرێت مافی تەواوی بەرگریی لە خۆی، هەبوونی پارێزەر، پێشکەشکردنی بەڵگە و گەواهەکانی هەیە.

٣.٣. بڕیارەکانی لێپرسینەوە و سزادان دەبێت بە پاساو بێت و مافی تانەلێدانی لەلایەن لایەنی پەیوەندیدارەوە لە دادگای باڵا یان دەستەیەکی باڵاتری دیاریکراو لەناو ئەنجومەنی باڵای دادوەرییدا پارێزراوە.

چوارەم: جۆری سزاکان و لادان لە پۆست

٤.١. سزاکانی سەرپێچی بریتین لە ئاگادارکردنەوە، سەرزەنشتکردن، کەمکردنەوەی پلە یان مووچە، گواستنەوە، یان لادانی یەکجارەکی لە پۆست.

٤.٢. لادان لە پۆست تەنیا بۆ پێشێلکاریی زۆر جددی ڕێگەپێدراوە کە کاریگەریی نەرێنیی گەورەی لەسەر دادپەروەریی یان شکۆی دەسەڵاتی دادوەریی هەبێت.

٤.٣. بڕیاری لادان لە پۆست دەبێت کۆتایی بێت و تەنیا لەلایەن دەستەی باڵا لەناو ئەنجومەنی باڵای دادوەرییەوە یان بەپێی قانوون بێت.

پێنجەم: پاراستن لە لێپرسینەوەی نادروست

قانوون پارێزبەندیی دادوەران و داخوازکارانی گشتی لە لێپرسینەوە یان دادگاییکردنی نادروست یان بە پاساوی وارگێڕیی دابین دەکات، بۆ دڵنیابوون لەوەی کە پڕۆسەی لێپرسینەوە تەنیا بۆ چەسپاندنی بەرپرسیارێتیی پیشەیی و قانوونیی بەکاردەهێنرێت و نابێت ببێتە ئامرازێک بۆ فشارخستنە سەر سەربەخۆییان.