Destûra Komara KurdistanêPortala Destûrî
Ji bo nivîskaranPanela rêvebirinê

Kovara Destûra Komara Kurdistanê · Gotara nirxandî

Kapîtalîzma neteweyî û aboriya pir-çavkanî

Bazaar, dewlet û azadiya aborî di Bendên 82–84, 92 û 132 de

Kurte

Nîzama aborî dikare destpêşxeriya taybet bi dewleteke stratejîk a ji bo kapasîteya neteweyî re bihev bîne. Gotar kapîtalîzma neteweyî, rekabet, pirrengkirin, derfeta wekhev û encamên pîvanbar pênase dike.

Peyvên sereke: kapîtalîzma neteweyî · aboriya bazarê · pirrengkirin · rekabet · pêşkeftin
Rêbaza lêkolînê

Ravekirina doktrînal a nivîsa destûrê bi sê astan: hukmê mecbûrî, prensîba şîrovekirinê û pêşniyara pêkanînê. Gotar sêwirana saziyan, hiqûqa giştî ya berawirdî û metirsiyên pêkanînê jî dinirxîne.

Wateya kapîtalîzma neteweyî

Milkiyeta taybet û bazar nûjeniyê diafirînin; siyaseta destûrî jêrxan, şiyan û berxwedana stratejîk ava dike. Neteweyî armanca giştî ye, ne îmtiyaza siyasî.

Dewlet û bazar

Dewlet rekabet, peyman û rastiya darayî diparêze û dema bazar hevahengiyê nikare bike veberhênan dike. Milkiyeta dewletê sedem, rêvebirina pîşeyî û hesabên vekirî dixwaze.

Pir-çavkanî

Dahatê petrolê divê çandinî, av, pîşesazî, lojîstîk, xizmeta dîjîtal û lêkolînê fînanse bike. Alîkarî divê produktîvîteyê xelat bike, ne girêdayîtiya mayînde.

Derfet û pîvan

Gihîştina wekhev a perwerde, sermaye, lîsans û dadgehê bazirganî fireh dike. Produktîvîte, hinardeyên ne-petrolî û berxwedana malbatê pîvan in.

Encam

Kapîtalîzma neteweyî dema bazar dewlemendî biafirîne û dewlet dahata çavkaniyan bike aboriya serwer û pirreng serkeftî ye.

Çavkanî

  1. دەستووری کۆماری کوردستان، بەندەکانی ٨٢ تا ٨٤، ٩٢ و ١٣٢، وەشانی ٢٧٢٦ی کوردی.
  2. Adam Smith, An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations, 1776.
  3. Douglass C. North, Institutions, Institutional Change and Economic Performance, Cambridge University Press, 1990.
  4. Dani Rodrik, One Economics, Many Recipes, Princeton University Press, 2007.