Kovara Destûra Komara Kurdistanê · Gotara nirxandî
Çavkaniyên xwezayî, dadmendiya nifşan û banka navendî
Xwedîtiya neteweyî, vekirîbûna darayî û Bendên 79, 86, 91 û 137
Çavkaniyên xwezayî ji bo hemû neteweyê û deman tên parastin. Gotar lîsans, eşkerekirina dahatê, fona nifşên pêşerojê, erkê jîngehê û banka navendî ya serbixwe di yek pergala destûrî de digihîne.
Ravekirina doktrînal a nivîsa destûrê bi sê astan: hukmê mecbûrî, prensîba şîrovekirinê û pêşniyara pêkanînê. Gotar sêwirana saziyan, hiqûqa giştî ya berawirdî û metirsiyên pêkanînê jî dinirxîne.
Xwedîtî û emanet
Hikûmet çavkaniyan li navê neteweya Kurd îdare dike; ji bo dema xwe xwediyê wan nîne. Biryara derxistinê divê sûdmend, lêçûn û sedemên xilasbûnê eşkere bike.
Zincîra vekirîbûnê
Lîsans, xwediyê rastîn, hilberîn, firotin, dravdan, veguhestin û xerckirin bi daneya vekirî û teftîşa serbixwe ve tên girêdan.
Fona nifşên pêşerojê
Qaydeyên danîn û kişandinê qanûnî, li dijî dewrên aborî û ji patronajê parastî ne. Veberhênana pîşeyî û rapora giştî nirxê diparêzin.
Jîngeh, civak û aramî
Derxistin şêwirmendî, temînata sererastkirinê û çareseriya zererê dixwaze. Banka navendî bi mandat, sedem û teftîşê aramiya pere û fînansê diparêze.
Encam
Emaneta destûrî çavkaniyên xilasbûbar dike sermayeya mirovî, saziyî û darayî ya nifşan.
Çavkanî
- دەستووری کۆماری کوردستان، بەندەکانی ٧٩، ٨٦، ٩١ و ١٣٧، وەشانی ٢٧٢٦ی کوردی.
- United Nations General Assembly, Resolution 1803 (XVII): Permanent Sovereignty over Natural Resources, 1962.
- Natural Resource Governance Institute, Natural Resource Charter, 2nd ed., 2014.
- Alex Cukierman, Central Bank Strategy, Credibility, and Independence, MIT Press, 1992.